Մոնիտորինգի վերլուծական զեկույց
1. Համատեքստ
2026 թվականի փետրվարի առաջին շաբաթը նշանավորվեց տեղեկատվական հոսքերի ակտիվությամբ, ինչը պայմանավորված է քաղաքական մի շարք ուժերի նախընտրական քարոզչությամբ։ Հիմնական շեշտադրումները տեղափոխվել են անձնական վարկաբեկումների և արտաքին աշխարհաքաղաքական ազդեցությունների տիրույթ։ Առանցքային իրադարձությունները, ինչպիսիք են Սարգիս Կարապետյանի աղմկահարույց փոդքասթը և ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի սպասվող այցը, դարձել են նարատիվների ձևավորման հիմնական շարժիչ ուժերը։
Ամփոփ վիճակագրություն
| Նարատիվ (ըստ նվազման կարգի) | Գլխավոր դերակատարների խումբ | Telegram | YouTube | TikTok | Ընդհանուր | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Մրցակիցների վարկաբեկում | ՀՀ մեդիա հարթակներ | 142 | 115 | 68 | 39 | 364 |
| 2. Սահմաններ և առևտուր | Անանուն կայքեր | 89 | 94 | 55 | 30 | 268 |
| 3. Արտաքին ազդեցություն | Քաղաքական դերակատարներ | 76 | 112 | 59 | 20 | 267 |
| 4. Զինված ուժեր | ՀՀ մեդիա հարթակներ | 39 | 115 | 86 | 13 | 253 |
| 5.Ընտրություններ և ԿԸՀ | Անանուն կայքեր | 54 | 82 | 67 | 22 | 225 |
| 6. Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ | ՀՀ մեդիա հարթակներ | 48 | 76 | 62 | 18 | 204 |
| 7. Էքզիստենցիալ սպառնալիք | Քաղաքական դերակատարներ | 42 | 68 | 55 | 32 | 197 |
| 8. Եվրոպա և Հայաստան | ՀՀ մեդիա հարթակներ | 51 | 64 | 58 | 18 | 191 |
| 9. Եկեղեցի և պետություն | Քաղաքական դերակատարներ | 36 | 72 | 64 | 18 | 190 |
| 10.Խաղաղություն և TRIPP | Անանուն կայքեր | 28 | 54 | 42 | 14 | 138 |
| ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ | 605 | 852 | 616 | 224 | 2297 |
2.1. Նարատիվների և դրանց հաճախականության վերլուծություն
Տեղեկատվական հոսքի 3 հիմնական նարատիվները եղել են.
- Մրցակիցների վարկաբեկում (նարատիվներ, որոնք փորձում են վարկաբեկել քաղաքական հակառակորդներին, մեղադրել հանցագործությունների, պետական դավաճանության կամ դավադրությունների մեջ) — 364 նյութ. Սա շաբաթվա ամենածավալուն թեման է։ Կենտրոնական իրադարձությունը գործարար Սամվել Կարապետյանի որդու՝ Սարգիս Կարապետյանի մասնակցությամբ փոդքասթն էր, որտեղ նրա ձևակերպումները («ուժեղ Հայաստանում չի լինելու անբավարարված կին») օգտագործվեցին իշխանությունների կողմից՝ քաղաքական մրցակցին, նրա ընտանիքին և քաղաքական ուժին վարկաբեկելու համար։ Տեղեկատվությունը հասել է անգամ միջազգային The Telegraph-ին։ Մյուս կողմից, ընդդիմադիր դաշտը վարկաբեկում է իշխանություններին՝ տարածելով հին և մանիպուլյատիվ տեղեկատվություն Նիկոլ Փաշինյանի դստեր՝ Մարիամ Փաշինյանի աշխատավարձի՝ 4․2 մլն դրամով բարձրացման մասին, մեղադրելով իշխանությանը կոռուպցիայի և «թալանի» մեջ։
- Սահմաններ և առևտուր (ՀՀ սահմանների, ներմուծման-արտահանման և տնտեսական կախվածության վերաբերյալ պնդումներ) — 268 նյութ։ Այս նարատիվը շեշտադրում է Հայաստանի տնտեսական կախվածությունը և սահմանային անվտանգության խոցելիությունը։ Քննարկումները ծավալվում են հատկապես Սյունիքի շուրջ, որը ներկայացվում է որպես Ռուսաստանի և Իրանի զսպման կետ։ Ջ.Դ. Վենսի առաջիկա այցը Երևան և Բաքու դիտարկվում է որպես տարածաշրջանային ճանապարհների վերահսկողություն:
- Արտաքին ազդեցություն (քաղաքական ուժերին կամ գործիչներին օտար ազդեցության գործակալ ներկայացնող հաղորդագրություններ) — 267 նյութ. Վեր է հանվում նաև «արևմտյան օկուպացիայի» և «ՀԿ-ների ցանցի» միջոցով պետականությունը քայքայելու թեզը։ Այս նարատիվը սերտորեն կապվում է նաև ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի սպասվող այցի և հայ-ամերիկյան հարաբերությունների ակտիվացման հետ։
Մյուս 7 նարատիվների վերլուծություն.
- Զինված ուժեր (ՀՀ Զինված ուժերը բացասաբար ներկայացնող կամ վարկաբեկող հաղորդագրություններ) -253 նյութ. Շեշտը դրվում է բանակի ներքին խնդիրների և բանակում փետրվարի 1-ից եկեղեցու կողմից նշանակված հոգևոր ծառայողների գործունեությունը դադարեցվելու վրա։
- Ընտրություններ և ԿԸՀ (ընտրական գործընթացի և Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նկատմամբ անվստահություն կամ ընտրությունների կեղծման պնդումներ) — 225 նյութ. Հիմնական մեղադրանքը քաղաքացիական ծառայողներին պարգևավճար տալն է, և անվանվում է «պետական կաշառք» սպասվող ընտրություններին իշխանություններին ընտրելու համար։
- Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ (էլեկտրացանցերի, էներգետիկ անվտանգության և ենթակառուցվածքների վերաբերյալ ապատեղեկատվական պնդումներ) -204 նյութ. Քաղաքական գործընթացներին զուգահեռ շրջանառվում է ՀԷՑ-ի շուրջ «թալանի» նարատիվը։
- Էքզիստենցիալ սպառնալիք (պնդումներ, որոնցում որևէ քաղաքական ուժին ընտրելը ներկայացվում է որպես պետության գոյաբանական կամ ազգային անվտանգության սպառնալիք) — 197 նյութ. Ընտրությունները ներկայացվում են որպես գոյաբանական պայքար, որտեղ պարտությունը նշանակում է պետականության վերջնական կորուստ։
- Եվրոպա և Հայաստան (եվրոպական կառույցների և ԵՄ դերի վերաբերյալ նարատիվներ) — 191. ԵՄ դիտորդական առաքելությունը և ֆինանսական աջակցությունը ներկայացվում են որպես «միջամտություն ներքին գործերին ավանդական արժեքների քայքայում»։
- Եկեղեցի և պետություն (Հայ Առաքելական եկեղեցու և կառավարության հարաբերությունների շուրջ ձևավորվող նարատիվներ) -190 նյութ. Կենտրոնական թեման Վաշինգտոնի կրոնական ազատության գագաթնաժողովն էր և եկեղեցու դեմ իրականացվող «ռեպրեսիաների» միջազգայնացումը։
- Խաղաղություն և TRIPP (խաղաղության գործընթացի և Թրամփի ուղու շուրջ ձևավորվող նարատիվներ) — 138 նյութ. Չնայած ցածր ծավալին, սա որակապես կարևոր նարատիվ է։ Ջեյ Դի Վենսի սպասվող այցը (փետրվարի 9) կապվում է TRIPP-ի գործնական մեկնարկի, միջուկային էներգետիկայի և բարձր տեխնոլոգիաների հետ։
2.2. Նարատիվների հատումների վերլուծություն
Այս շաբաթվա առանցքային հատումը դիտարկվում է «Խաղաղություն և TRIPP» ու «Արտաքին ազդեցություն» թեմաների միջև։ Ջեյ Դի Վենսի այցը ներկայացվում է որպես ԱՄՆ-ի կողմից տարածաշրջանում ռազմավարական ներկայություն հաստատելու փորձ։
Երկրորդ կարևոր հատումը «Մրցակիցների վարկաբեկում» և «Էներգետիկա» նարատիվների միջև է։ Սամվել Կարապետյանի ընտանիքի թիրախավորումը զուգակցվում է ՀԷՑ-ի դեմ ուղղված տեղեկատվական գրոհով։
2.3. Հարթակների վերլուծություն
Telegram-ը (852 նյութ) մնում է անհայտ և/կամ չնույնականացված տեղեկատվական ալիքներով մանիպուլյատիվ տեղեկատվություն տարածելու և կոշտ քննադատություն հնչեցնելու հիմնական հարթակը։ YouTube-ը (616) ակտիվորեն օգտագործվում է փոդքասթների և երկար հարցազրույցների համար։ Facebook-ը (605) ծառայում է որպես հիմնական լսարանի թիրախավորման միջոց, իսկ TikTok-ը (224)՝ էմոցիոնալ կարճ հոլովակների տարածման համար։ Այս հարթակում տարբեր քաղաքական ուժերի կողմից արհեստական բանականությամբ օժտված գործիքների միջոցով ստեղծվող տեսանյութերը նույնպես մեծ ակտիվությամբ են տարածվում։
2.4. Դերակատարների վերլուծություն
1. ՀՀ մեդիա հարթակներ և լրատվամիջոցներ. Այս խումբը հիմանկանում լուսաբանել է քաղաքական գործիչների և դերակատարների հայտարարություններն ու գրառումները։
2. Անանուն և/կամ չնույնականացված տեղեկատվական կայքեր. Այս դերակատարները, հատկապես TikTok սոցիալական հարթակում ակտիվորեն տարածել են արհեստական բանականությամբ օժտված գործիքների միջոցով ստեղծված տեսանյութեր։
3. Քաղաքական գործիչներ և դերակատարներ. Այս խումբը նարատիվների հիմնական աղբյուրն է։ Խումբը ակտիվ է եղել հատկապես Սարգիս Կարապետյանի շուրջ սկանդալի տարածման հարցում։
3. Ժամանակային դինամիկա
| Նարատիվ | Կիր. | Երկ. | Երք. | Չոր. | Հինգ. | Ուրբ. | Շաբ. | Կիր. | Քանակ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1.Մրցակիցների վարկաբեկում | 16 | 32 | 69 | 79 | 82 | 46 | 28 | 12 | 364 |
| 2. Սահմաններ և առևտուր | 9 | 31 | 34 | 29 | 46 | 72 | 36 | 11 | 268 |
| 3. Արտաքին ազդեցություն | 8 | 35 | 54 | 45 | 57 | 43 | 16 | 9 | 267 |
| 4. Զինված ուժեր | 12 | 49 | 57 | 19 | 20 | 43 | 41 | 12 | 253 |
| 5.Ընտրություններ և ԿԸՀ | 3 | 42 | 53 | 33 | 18 | 44 | 27 | 5 | 225 |
| 6. Էներգետիկա | 8 | 34 | 82 | 18 | 19 | 15 | 21 | 7 | 204 |
| 7. Էքզիստենցիալ սպառնալիք | 11 | 9 | 38 | 16 | 35 | 26 | 58 | 4 | 197 |
| 8. Եվրոպա և Հայաստան | 6 | 21 | 25 | 26 | 77 | 25 | 9 | 2 | 191 |
| 9. Եկեղեցի և պետություն | 6 | 26 | 51 | 26 | 36 | 21 | 16 | 8 | 190 |
| 10. Խաղաղություն և TRIPP | 1 | 10 | 43 | 24 | 38 | 4 | 13 | 5 | 138 |
| ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ | 80 | 289 | 506 | 315 | 429 | 339 | 265 | 75 | 2297 |
4. Եզրակացություններ և բացահայտումներ
- Սարգիս Կարապետյանի սկանդալի թիրախավորումը. Շաբաթվա ամենաբարձր ռեզոնանս ունեցող թեման էր, որն օգտագործվեց իշխանությունների կողմից՝ հնարավոր նոր քաղաքական մրցակցին վաղաժամ չեզոքացնելու համար։
- Ջեյ Դի Վենսի այցի սպասումները. ԱՄՆ փոխնախագահի այցը (փետրվարի 9) դիտարկվում է որպես TRIPP նախագծի գործնական փուլի մեկնարկ և հայ-ամերիկյան հարաբերությունների նոր մակարդակ։
- Եկեղեցու հարցի միջազգայնացումը. Վաշինգտոնի գագաթնաժողովը նոր թափ հաղորդեց եկեղեցու դեմ իրականացվող քայլերի քննադատությանը՝ այն դուրս բերելով ներքին քաղաքական տիրույթից։
- Տեղեկատվական միջավայրը մտնում է բացահայտ դիմակայության փուլ, որտեղ միջազգային այցերը և անձնական վարկաբեկումները դառնում են ընտրազանգվածի վրա ազդելու հիմնական լծակները։
___________________________________________________________________________
Մոնիտորինգն իրականացվել է «Բազմակողմանի տեղեկատվության ինստիտուտ» (MDI) տեղեկատվական ՀԿ-ի կողմից։
Զեկույցը մշակվել է «ՀՀ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների մոնիտորինգի մեթոդաբանությանը» համապատասխան։ Տվյալների ավտոմատացված հավաքագրումն ու զեկույցի մշակումն իրականացվել են արհեստական բանականությամբ օժտված գործիքների միջոցով՝
- Letsdata թվային մոնիտորինգի գործիքը կիրառվել է առաջնային աղբյուրների տվյալների հավաքագրման համար,
- իսկ Claude, NotebookLM և Gemini գործիքները՝ զեկույցի գեներացման համար։
Վերլուծությունը հիմնված է նախապես ընտրված 250 աղբյուրների (նույնն է՝ դերակատարներ) ցուցակի վրա։ Գործընթացն ուղեկցվել է մասնագիտական վերահսկողությամբ՝ մոնիտորինգի մասնագետի և տվյալների հավաքագրման մասնագետի մասնակցությամբ՝ հավաստիության երաշխավորման նպատակով: