Open post

Հայտարարություն ռազմական դրության պայմաններում նախատեսվող սահմանափակումների վերաբերյալ

ՀՀ արդարադատության նախարարությունը Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում` e-draft.am-ում, 2022թ. դեկտեմբերի 22-ից 2023թ․ հունվարի 6-ը քննարկման էր դրել «Ռազմական դրության իրավական ռեժիմի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ ու լրացումներ կատարելու մասին նախագիծը: Ըստ այդմ՝ ռազմական դրություն հայտարարելու դեպքում  նշված օրենքի խմբագրված 8-րդ հոդվածի 13-15 կետերով նախատեսվում է.

  • կարծիքի արտահայտման ազատության սահմանափակում, ինչպես նաև՝ տպագրող սարքերի, ռադիոհեռարձակող, ձայնաուժեղացնող տեխնիկական միջոցների, բազմացնող տեխնիկայի ժամանակավոր առգրավում կամ կալանք, լրագրողների հավատարմագրման հատուկ կարգի, կապի միջոցներից օգտվելու հատուկ կանոնների սահմանում,
  • հեռուստատեսությամբ հեռարձակվող և համացանցի միջոցով տարածվող բովանդակության սահմանափակում՝ ապահովելով բացառապես ռազմահայրենասիրական բովանդակությամբ հեռուստաֆիլմերի ու հաղորդաշարերի ցուցադրումը և տեղեկատվության տարածումը,
  • ՀՀ տարածքում ինտերնետային կայքերի, սոցիալական ցանցերի, ինտերնետային հավելվածների գործողության ժամանակավոր կասեցում (արգելափակում), ինչպես նաև ինտերնետ հասանելիության մասնակի կամ ամբողջական սահմանափակում:

Մենք՝ ներքոստորագրյալ կազմակերպություններս, գիտակցելով ռազմական դրության պայմաններում որոշ սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը, այդուհանդերձ, համոզմունք ենք հայտնում, որ

օրինագծի վերոնշյալ դրույթներն այս տեսքով հիմնված չեն պատշաճ քննարկումների, ակնհայտ ռիսկերի գնահատման ու հնարավոր խիստ բացասական հետևանքների վերլուծության վրա, և հետևաբար ամբողջությամբ մերժելի են։

Զուտ մասնագիտական տեսանկյունից այդ դրույթներն այնքան խոցելի են և այնքան հարցեր են առաջացնում, որ դրանց մանրամասն անդրադառնալն անիմաստ ենք համարում։ Մեր խորը մտահոգությունն ենք նաև արտահայտում առ այն, որ ժողովրդավարությունը որպես ազգային բրենդ ներկայացնող երկրում իշխանությունը նման փաստաթուղթ է հրապարակել։

Կասկածից վեր է, որ հատկապես ռազմական դրության պայմաններում էլ ավելի է կարևորվում կեղծ լուրերի, ապատեղեկատվության, թշնամական քարոզչության և կիբերհարձակումների դեմ պայքարը։ Սակայն դրա հետ կապված օրենսդրական կարգավորումները պետք է լինեն ողջամիտ, առավել հստակ՝ առանց  կամայականությունների հնարավորություն տվող սողանցքների։ Եթե իշխանությունները հակված են այս մոտեցմանը, ապա ուղղակի պարտավոր են հանրության դատին ներկայացնել ծագած խնդիրները, դրանց հրատապ լուծումների հիմնավորումներն ու միջոցները, որից հետո միայն հանդես գալ օրենսդրական նախաձեռնությամբ։

Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ ՀՀ կառավարությունից պահանջում ենք`

  • ձեռնպահ մնալ տվյալ օրինագիծը պաշտոնապես շրջանառության մեջ դնելուց և թեմայի վերաբերյալ կազմակերպել հանրային քննարկումներ, ընդ որում՝ զրոյական կետից՝ սկսած գաղափարի վերլուծությունից,
  • ձևավորել աշխատանքային խումբ, որը կհստակեցնի առաջարկվող փոփոխությունների նպատակներն ու խնդիրները և դրա հիման վրա կմշակի նոր օրինագիծ՝ զերծ պահելով այն սուբյեկտիվ մեկնաբանությունների և կամայական գործողությունների հնարավորություն տվող ձևակերպումներից,
  • օրինագծի նոր տարբերակն ուղարկել միջազգային փորձաքննության,
  • քննարկել ռազմական դրության պայմաններում սահմանափակումներ կիրառելու որոշումներ կայացնելիս փորձագիտական շրջանակների հետ խորհրդակցելու հնարավորությունները, ինչպես նաև՝  մեխանիզմներ մշակել այդ որոշումների կատարման նկատմամբ հանրային վերահսկողություն իրականացնելու համար։

ԽՈՍՔԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԿՈՄԻՏԵ
ԵՐԵՎԱՆԻ ՄԱՄՈՒԼԻ ԱԿՈՒՄԲ
ՄԵԴԻԱ ՆԱԽԱՁԵՌՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԿԵՆՏՐՈՆ
ԲԱԶՄԱԿՈՂՄԱՆԻ ՏԵՂԵԿԱՏՎՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ – ՀԱՅԱՍՏԱՆ
ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐԻ «ԱՍՊԱՐԵԶ» ԱԿՈՒՄԲ
ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱՅԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ԼՐԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԱԿՈՒՄԲ
«ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐ ՀԱՆՈՒՆ ԱՊԱԳԱՅԻ» ՀԿ
«ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐ ՀԱՆՈՒՆ ՄԱՐԴՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ» ՀԿ
ԳՈՐԻՍԻ ՄԱՄՈՒԼԻ ԱԿՈՒՄԲ
«ՖԵՄԻԴԱ» ՀԿ

Open post
Լուսանկարը՝ Հրայր Բադալյանի

Հայտարարություն` Լաչինի միջանցքում իրադարձությունների լուսաբանումը խոչընդոտելու վերաբերյալ

Լուսանկարը՝ Հրայր Բադալյանի

Դեկտեմբերի 27, 2022թ

2022թ․ դեկտեմբերի 12-ից ի վեր, երբ Ադրբեջանը փակեց Հայաստանը Արցախին կապող միակ ճանապարհը՝ Լաչինի միջանցքը, ստեղծվել է ոչ միայն հումանիտար խորը ճգնաժամ 120 հազար արցախցիների համար, այլև անհնարին է դարձել հայկական լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների աշխատանքն այդ թեժ գոտում։ Վերջիններս զրկված են ազատ տեղաշարժվելու, իրադարձությունների կիզակետում իրավիճակին ծանոթանալու և խնդիրը լուսաբանելու հնարավորությունից։

Մասնավորապես՝ «Ազատություն» ռադիոկայանի, «Factor․Am» և «Civilnet» լրատվական կայքերի, լրագրողների «Աս¬¬պարեզ» ակումբի, այլ ԶԼՄ-ների և մասնագիտացված կազմակերպությունների նկարահանող խմբերին չի հաջողվել հասնել Լաչինի շրջանի այն հատված, ուր ադրբեջանցիների մի մեծ խումբ, որոնց պաշտոնական Բաքուն ներկայացնում է որպես «բնապահպան-ակտիվիստներ», փակել են արցախցիների «կյանքի ճանապարհը»։ Երևանից դեպի իրադարձությունների վայր մեկնող լրագրողներին ու օպերատորներին կա՛մ ՀՀ Ոստիկանության ու ԱԱԾ աշխատակիցները թույլ չեն տվել Գորիսից այն կողմ անցնել, կա՛մ, եթե հաջողվել է հաղթահարել այդ անհիմն արգելքը, նկարահանող խմբերը հասել են առավ¬ելագույնը մինչև Լիսագոր գյուղ, որտեղ արդեն ռուս խաղաղապահներն են արգելել շարունակել ճանապարհը։

Արդյունքում՝ ինչպես հայաստանյան մեդիա լսարանը, այնպես էլ միջազգային հանրությունը հնարավորություն չունեն օբյեկտիվ տեղեկություններ ստանալ ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ։ Լաչինի միջանցքի փակված վայրում անարգել գործում են միայն ադրբեջանական լրատվամիջոցների ներկայացուցիչները, որոնք հաճախ, իրականացնելով պաշտոնական Բաքվի քարոզչությունը, իրենց հրապարակումներում խեղաթյուրում են ակնհայտ փաստերը և ներկայացնում ստահոդ տեղեկատվություն առ այն, թե իբր չեն խոչընդոտում Հայաստանի ու Արցախի միջև հաղորդակցությանը, թյուրիմացության մեջ են գցում թե՛ սեփական հասարակությանը, թե՛ միջազգային հանրությանը։

Հաշվի առնելով այս տագնապալի իրավիճակը և արտահայտելով մեր խորը մտահոգությունն այդ կապակցությամբ, մենք՝ ներքոստորագրյալ կազմակերպություններս, պահանջում ենք․

• ՀՀ կառավարությունից՝ անհապաղ բանակցություններ նախաձեռնել խաղաղապահ առաքելության հրամանատարության, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ նաև ՌԴ պատասխանատու պետական կառույցների ղեկավարների հետ՝ հստակ կանոնակարգելու և դյուրացնելու համար հայաստանյան ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչների այցելությունները Լեռնային Ղարաբաղ։ Այս խնդիրն առաջացել է 44-օրյա պատերազմից հետո և հատկապես զգացնել է տալիս իրավիճակի սրացումների պայմաններում,

• ԱԱԾ-ից և ՀՀ ոստիկանությունից՝ դադարեցնել անհիմն խոչընդոտումները և առավելագույնս աջակցել հայաստանյան ԶԼՄ-ներին՝ Արցախում իրավիճակը լուսաբանելու գործում, քանզի այն բխում է նաև մեր պետական ու ազգային շահերից,

• Միջազգային կազմակերպություններից, հատկապես ՄԱԿ-ից, Եվրամիությունից և ԵԱՀԿ-ից՝ դիտորդական առաքելություններ ուղարկել հայ-ադրբեջանական շփման գոտի, այդ թվում՝ Լաչինի միջանցք՝ իրավիճակին օբյեկտիվորեն արձանագրելու և զեկույցի տեսքով այն ներկայացնելու լայն հանրությանը։

Մենք կոչ ենք անում նաև համաշխարհային առաջատար լրատվամիջոցներին՝ Արցախյան հակամարտության գոտի գործուղել իրենց թղթակիցներին ու նկարահանող խմբերին, ակտիվորեն լուսաբանել Լաչինի միջանցքը փակելու հետևանքով առաջացած հումանիտար ծանր ճգնաժամը և դրանով իսկ կանխել ադրբեջանական քարոզչության ապատեղեկատվությունը միջազգային ասպարեզում։

ԽՈՍՔԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԿՈՄԻՏԵ

ԵՐԵՎԱՆԻ ՄԱՄՈՒԼԻ ԱԿՈՒՄԲ

ՄԵԴԻԱ ՆԱԽԱՁԵՌՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԿԵՆՏՐՈՆ

ՀԱՆՐԱՅԻՆ ԼՐԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԱԿՈՒՄԲ

ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐԻ «ԱՍՊԱՐԵԶ» ԱԿՈՒՄԲ

ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱՅԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ

ԲԱԶՄԱԿՈՂՄԱՆԻ ՏԵՂԵԿԱՏՎՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ — ՀԱՅԱՍՏԱՆ

«ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐ ՀԱՆՈՒՆ ԱՊԱԳԱՅԻ» ՀԿ

«ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐ ՀԱՆՈՒՆ ՄԱՐԴՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ» ՀԿ

ԳՈՐԻՍԻ ՄԱՄՈՒԼԻ ԱԿՈՒՄԲ

«ՖԵՄԻԴԱ» ՀԿ

Open post
Armenia -- AI Generated image Samvel Martirosyan AI Research, Yerevan, 22Dec2022

Անձնական տվյալների մեքենայական մշակման խնդիրները Հայաստանում

Արհեստական բանականության (artificial intelligence), մեքենայական ուսուման (machine learning) կամ նմանատիպ տեխնոլոգիաների կիրառումը, ինչպես նաև դրանց միջոցով տվյալների մշակումը Հայաստանում, փաստորեն, դուրս է օրենսդրական կարգավորումից։

Հիմնական գործիքը «Անձնական տվյալների պաշտպանության մասին» օրենքն է, որն ընդունվել է դեռ 2015թ[i]։ Ըստ այդ օրենքի 5֊րդ հոդվածի («Համաչափության սկզբունքը»)`

  1. Տվյալների մշակումը պետք է հետապնդի օրինական նպատակ, դրան հասնելու միջոցները պետք է լինեն պիտանի, անհրաժեշտ և չափավոր:
  2. Արգելվում է այնպիսի անձնական տվյալների մշակումը, որոնք անհրաժեշտ չեն տվյալները մշակելու նպատակի համար կամ անհամատեղելի են դրա հետ:
  3. Արգելվում է անձնական տվյալների մշակումը, եթե տվյալները մշակելու նպատակին հնարավոր է հասնել ապանձնավորված կերպով:
  4. Անձնական տվյալներ մշակողը պարտավոր է անձնական տվյալները մշակել այն նվազագույն քանակով, որն անհրաժեշտ է օրինական նպատակներին հասնելու համար:
  5. Անձնական տվյալները պետք է պահպանվեն այնպես, որ բացառվի տվյալների սուբյեկտի հետ դրանց նույնականացումն ավելի երկար ժամկետով, քան անհրաժեշտ է դրանց նախօրոք որոշված նպատակներին հասնելու համար:

Օրենքը կամ այլ ենթաօրեսնդրական ակտերը, սակայն, հստակորեն չեն անդրադառնում արհեստական բանականության, մեքենայական ուսուցման, մեծ տվյալների (big data) կամ այլ նման տեխնոլոգիաների միջոցով անձնական տվյալների մշակմանը։ Փաստորեն, անտեսված է, որ նման տվյալների մշակման մեթոդները առաջացնում են լրացուցիչ վտանգներ․ ինչպես անհատական, այնպես էլ հանրային կյանքում։

Այսպես, անձնական տվյալների հիմնական, լայնածավալ մշակողները` երեք բջջային օպերատորներն իրենց՝ անձնական տվյալների մշակման կանոնակարգերում ընդհանրապես չունեն ոչ մի նշում` ալգորիթմերի կիրառման, մեքենայական ուսուցման միջոցով տվյալների մշակման մասին[ii]։

Տվյալ թեման չի շոշափվում ո՛չ օրենսդրական մակարդակով, ո՛չ հանրային քննարկումների տիրույթում։ Միևնույն ժամանակ, Հայաստանում պարբերաբար հայտնվում են ծրագրեր, ուր նման մշակումը կա՛մ ուրվագծում է, կա’մ այն արդեն իրականացվում է։

Հայաստանում անձնական տվյալների զանգվածային մշակումը և դրանց կիրառումը հանրային կյանքում

2017թ․ դեկտեմբերի 13-ին հայտարարվեց, որ Հայաստանի տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար Վահան Մարտիրոսյանը ընդունել է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում համաշխարհային ճանաչում ունեցող Huawei Тechnologies ընկերության ներկայացուցիչներին։ Հանդիպման ընթացքում կողմերը քննարկել են «Խելացի քաղաք» նախագծի իրականացման հետ կապված հարցեր: Նույն ամսին նախարարության և Huawei Тechnologies-ի միջև ստորագրվեց փոխըմբռնման հուշագիր՝ ծրագրի իրականացման վերաբերյալ։

Հուշագիրը ստորագրեցին Հայաստանի տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարի տեղակալ Բորիս Դեմիրխանյանը և Huawei Тechnologies ընկերության փոխնախագահ Ցաո Չունը։ Հիմնական գաղափարը՝ խելացի քաղաքային կառավարումն է (ինտելեկտուալիզացիա, intellectualization), ինչը նշանակում էր մեծ տվյալների մշակման նորագույն տեխնոլոգիաների կիրառում՝ Երևանի հանրային կյանքի կարգավորման նպատակով[iii]։ Սակայն 2018թ․ Հայաստանում կառավարության փոփոխությունից հետո, բանակցությունները դադարեցին։ Դադարեցին նաև նաև ծրագրի մասին տեղեկությունները[iv]։

Այնուամենայնիվ, զանգվածային տվյալների մշակման գաղափարը չդադարեց գոյությույն ունենալ։ Երևանի փոխքաղաքապետ Տիգրան Ավինյանը վերջերս հայտարարեց, թե կան բազմաթիվ ոլորտներ, ուր արհեստական բանականությունը կարելի է օգտագործել, և այն կարող է նորարարություն ապահովել այդ ոլորտներում: Ըստ Ավինյանի, արհեստական բանականությունը կարելի է օգտագործել օրինակ կրթության ոլորտում. «Կան բազմաթիվ ոլորտներ, որտեղ արհեստական բանականությունը ապահովել է, ապահովում է և պետք  է ապահովի նորարարություն և լավարկում: Մենք օգտագործում ենք շատ նման բաներ, օրինակ, դեմքով ճանաչումը (face recognition) կամ, երբ արհեստական բանականության գործիքներն օգնում են բարելավել քաղաքաբնակների կյանքը»[v]։

Զուգահեռ ձևավորվում են կառույցներ և համակարգեր։ 2022թ․ ամռանը Ոստիկանությանը կից ստեղծվեց «Ոստիկանության էլեկտրոնային համակարգերի կառավարման կենտրոն» ՊՈԱԿ֊ը։ Այն պետք է միանա Երևան քաղաքում ավտոկայանատեղերի կազմակերպում իրականացնող «Փարկինգ սիթի սերվիս» ՓԲԸ ծրագրին, ինչպես նաև՝ դեղատների, զենքի առևտուր իրականացնող կազմակերպությունների, առևտրի իրականացման վայրերի, հանրային սննդի և կենցաղային ծառայության օբյեկտների, խաղատների ու խաղասրահների մուտքերը տեսաձայնագրող համակարգերին[vi]։

Առաջարկվող նոր նախագծով, ՊՈԱԿ֊ն առցանց հետևելու է հասարակական տրանսպորտը։ Ոստիկանությունն առաջարկում է ավտոբուսների և միկրոավտոբուսների ուղեսրահները ապահովել բարձր որակի տեսաձայնագրություն իրականացնող տեսահսկման համակարգով՝ օրվա մութ ժամերին նկարահանելու և տեսաձայնագրությունն առնվազն 10 օր պահելու հնարավորությամբ[vii]։

Քաղաքացիների նկատմամբ վերահսկողությունը COVID-19 կարանտինի ընթացքում

2020թ.՝ COVID-19 համավարակի պատճառով իրականացվող կարանտինի ընթացքում Հայաստանի կառավարությունը մարտի 16֊ին արտակարգ դրություն հայտարարեց[viii]։

Մի քանի օր անց Ազգային ժողովը կառավարությանը թույլատրեց փաստացի հետևել երկրի բոլոր բնակիչներին՝ օգտվելով բջջային օպերատորների կողմից հավաքագրվող տվյալներից։

Կառավարությունը այդ որոշման հիման վրա հատուկ ծրագրային ապահովում տեղադրեց, որը մեքենայական ուսուցման (machine learning) և մեծ տվյալների (big data) հիման վրա մշակում էր բոլոր հեռախոսազանգերի մետատվյալները (meta-data, ով ում է զանգահարել, երբ, որքան ժամանակ է տևել խոսակցությունը), կարճ հաղորդագրությունների մետա֊տվյալները և աշխարհագրական դիրքի տվյալները, որոնք ստացվում էին բոլոր երեք բջջային օպերատորներից։ Ապրիլի 7-ին համակարգն արդեն գործում էր[ix]։

Վարակակրի շփման շրջանակը պարզելու համար ստացված տվյալները հավաքագրվում և պահվում էին Էլեկտրոնային կառավարման ենթակառուցվածքների ներդրման գրասենյակի (ԷԿԵՆԳ) սերվերում։ Հատուկ համակարգչային ծրագրի սպասարկումը իրականացվում է և անվտանգությունը վերահսկվում է Ազգային անվտանգության ծառայության կողմից։ Կառավարությունը չբացահայտեց, թե ում կողմից է պատրաստվել վերահսկողության համակարգը սպասարկող ծրագրային ապահովումը։ «Հետքի» հարցմանը՝ պարետ Տիգրան Ավինյանի անունից պատասխանել էր փոխվարչապետի գրասենյակի ղեկավար Սերժ Վարագ Սիսեռյանը՝ նշելով, որ զանգերի միջոցով մարդկանց վերահսկելու «համակարգչային ծրագիրը ստեղծվել է հայ կամավոր ծրագրավորողների կողմից»[x]։

Համակարգը աշխատեց մինչև 2020թ. սեպտեմբերի 25-ը, որից հետո տվյալները պարունակող կոշտ սկավառակները ոչնչացվեցին Կառավարության, Ազգային Ժողովի և երեք բջջային օպերատորների ներկայացուցչիների ներկայությամբ[xi]:

Համակարգի աշխատանքի ամբողջ ընթացքում այդպես էլ չստեղծվեց հանրային վերահսկողության որևէ մեխանիզմ, որը թույլ կտար համոզվել, որ տվյալները ԱԱԾ֊ն չի օգտագործում այլ գործառույթներում, որ տվյալները չեն փոխանցվում երրորդ կողմի (հաշվի առնելով այն փաստը, որ համակարգի ստեղծող կազմակերպության իսկությունը այդպես էլ չբացահայտվեց կառավարության կողմից), կամ որ ոչնչացվել են տվյալների բոլոր հնարավոր պատճենները։

Եզրակացություն

Հայաստանյան օրենսդրությունը հաշվի չի առնում, որ անձնական տվյալների զանգվածային և ալգորիթմիկ մշակումը հնարավորություն է ընձեռում ստանալ լրացուցիչ տվյալներ, որոնք կարող են օգտագործվել հանրային գործընթացների վրա ներազդելու համար[xii]։ Նաև հաշվի չի առնվում այն, որ ալգորիթմերի և տվյալների մշակման սխալ կամ ուղղորդված կիրառումը կարող է խտրական բնույթ ստանալ[xiii] ։

Անձնական տվյալների մշակումը և կիրառումը արհեստական բանականության ու ալգորիթմերի կողմից պահանջում է լրացուցիչ ուշադրություն և ավելի խորը դիտարկում, քան մեծ քանակի տվյալներ մշակող նոր տեխնոլոգիաների լայն կիրառումից առաջ էր[xiv]։

Ընդհանուր առմամբ, հանրային քննարկումից, ուշադրությունից դուրս են այն խնդիրները, որոնք կարող են առաջանալ անձնական տվյալների զանգվածային մեքենայական մշակման դեպքում։ Պետության կողմից խնդրի վերաբերյալ համապատասխան իրազեկում, փաստորեն, չի իրականացվում։ Ձևավորված չէ համապատասխան իրավական բազա, չի թարամցվում եղած օրենսդրությունը։ Իր հերթին, հանրությունը քայլեր չի ձեռնարկում ոլորտում վերահսկողություն սահմանելու համար։


[i] Անձնական տվյալների պաշտպանության մասին օրենք, https://www.arlis.am/documentview.aspx?docID=98338

[ii] Viva-MTS, Գաղտնիության քաղաքականություն, https://www.mts.am/more/Legal-Information/Privacy-Policy

Ucom, Անձնական տվյալների մշակման քաղաքականություն, https://www.ucom.am/file_manager/poa/20190603_UCOM_privacy%20policy_ARM.pdf

Team Telecom, Գաղտնիության քաղաքականություն, https://www.telecomarmenia.am/hy/privacy-policy

[iii] Huawei-ի «Խելացի քաղաք» նախագիծը փորձնական կներդրվի նաև Հայաստանում, 16.03.2017, https://huaweiarmenia.am/blog-post/16

[iv] Armenia Freedom On The Net Report, 2019, https://freedomhouse.org/country/armenia/freedom-net/2019

[v] Տիգրան Ավինյանը կարևորել է մի շարք ոլորտներում արհեստական բանականության կիրառումը, 05.10.2022, https://radar.am/hy/news/politics-2529933880/

[vi] «Ոստիկանության տեսալուսանկարահանող էլկտրոնային համակարգերի կառավարման կենտրոն» պետական որ առևտրային կազմակերպության կանոնադրությունը հաստատելու մասին, 09.08.2022, https://www.irtek.am/views/act.aspx?aid=117416

[vii] Ավտոբուսներում և միկրոավտոբուսներում տեղասխցիկներ կտեղադրվեն. նոր նախագիծ, 01.12.2022, https://armlur.am/1228777/

[viii]  Կառավարությունը որոշեց այսօր 18:30-ից արտակարգ դրություն հայտարարել ՀՀ-ի ամբողջ տարածքում, 16.03.2022, https://www.azatutyun.am/a/30490939.html

[ix] Պարետատուն․ Քաղաքացիների տեղաշարժն ու հեռախոսազանգերի շրջանակը ֆիքսող համակարգն արդեն գործում է, 07.04.2020, https://www.azatutyun.am/a/30538167.html

[x] Վարակակիրներին հսկող համակարգչային ծրագրի սպասարկումը և անվտանգության վերահսկողությունն իրականացնում է ԱԱԾ-ն, 06.05.2020, https://hetq.am/hy/article/116810

[xi] Արձանագրություն, 25.09.2020, https://www.gov.am/u_files/file/Haytararutyunner/Ardzanagrutyun.pdf

[xii]  The man that killed Cambridge Analytica: ‘We made mistakes, but they aren’t what you think’, 28.08.2019, https://web.archive.org/web/20201008164958/https://www.telegraph.co.uk/technology/2019/08/07/man-killed-cambridge-analytica-made-mistakes-arent-think/

[xiii] The Toronto Declaration: Protecting the right to equality and non-discrimination in machine learning systems, https://www.accessnow.org/cms/assets/uploads/2018/08/The-Toronto-Declaration_ENG_08-2018.pdf

[xiv] #BigData: Discrimination in data-supported decision making, https://fra.europa.eu/sites/default/files/fra_uploads/fra-2018-focus-big-data_en.pdf

Open post
wiretapping of phones, sophisticated, digital tools, control over citizens deeper and more comprehensive

Հեռախոսազանգերի և հեռախոսների վերահսկողությունը Հայաստանի Հանրապետությունում

Հայաստանում օրենսդրությունը բավականին հստակ ձևակերպում է հեռախոսային և էլեկտրոնային հաղորդակցության վերահսկողությունը։ Միայն մի քանի կառույցներ, այդ թվում` Ազգային անվտանգության ծառայությունը, Ոստիկանությունը, Հակակառուպցիոն կոմիտեն ունեն գաղտնալսումների լայն հնարավորություններ։

Մյուս կողմից, գոյություն չունեն հստակ մեխանիզմներ, որոնք թույլ կտան թափանցիկ և հանրության համար հաշվետու դարձնել այս ոլորտը։

Վերջին զարգացումները թույլ են տալիս խոսել այն մասին, որ երկրում տեղի են ունենում փոփոխություններ, և բացի հեռախոսների ավանդական գաղտնալսումներից, ասպարեզում են հայտնվում ավելի բարդ, թվային ոլորտի գործիքներ, որոնք ավելի խորը և համապարփակ են դարձնում քաղաքացիների վերահսկողությունը։ Սա իր հերթին առաջացնում է մտահոգություններ առ այն, թե արդյոք տվյալ գործիքները կօգտագործվեն օրենքի շրջանակում՝ ժողովրդավարության պահանջներին և քաղաքացիական ազատություններին համահունչ։

Օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ կարգավորումներ

Հիմնական օրենսդրական կարգավորումը իրականացվում է ՕՊԵՐԱՏԻՎ-ՀԵՏԱԽՈՒԶԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ օրենքի շրջանակներում, որն ընդունվել է 2007 թվականին և ընթացքում մի քանի անգամ վերամշակվել և լրացվել է:[i]

Օրենքով սահմանվում են այն պետական մարմինները, որոնք ունեն հեռախոսների վերահսկողություն իրականացնելու իրավունք ։ Ըստ օրենքի 14 հոդվածի (Օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների տեսակները)՝ դրանք են Ոստիկանությունը, ազգային անվտանգության մարմինները, Հակակոռուպցիոն կոմիտեն։ Բացի դրանից, քրեակատարողական ծառայության մարմիններն իրավունք ունեն անցկացնելու գաղտնալսում, սակայն միայն Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության քրեակատարողական հիմնարկների տարածքներում:

Այստեղ հարկ է նշել, որ Հայաստանի Հանրապետության հակակոռուպցիոն կոմիտեն իրավապահ մարմինների համակարգում նորաստեղծ կառույց է. այն կազմավորվել և գործում է 2021 թվականի հոկտեմբերի 23-ից։

Մինչև 2020 թվականի հունվարը Ոստիկանությունը նույնպես չուներ հնարավորություն ինքնուրույն իրականացնելու գաղտնալսումներ։ Այս կառույցն օգտվում էր ԱԱԾ-ի հնարավորություններից, ինչն Ազգային անվտանգության ծառայությանը դարձնում էր գերազդեցիկ գաղտնալսման ոլորտում։ Ընդ որում, փաստացի ԱԱԾ-ի տրամադրության տակ էին հայտնվում նաև այն տվյալները, որոնք հավաքագրվում էին Ոստիկանության համար։ Ազգային Ժողովը նախաձեռնեց «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» օրենքում փոփոխություններ, ինչը Ոստիկանությանն այս հարցում դարձրեց ինքնուրույն կառույց՝ ստեղծելով որոշ հակակշիռ ԱԱԾ-ին։ Սակայն ԱԺ-ում քննարկումների ընթացքում պարզ դարձավ, որ Կառավարության մոտեցումն այս հարցում լրիվ այլ է․ ստեղծել առանձին անկախ կազմակերպություն և գաղտնալսման իրավունքը փոխանցել նրան:[ii]

Ըստ Օրենքի 26 հոդվածի՝ (թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության) թվային, այդ թվում` հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկման ենթակա են`

1) ֆիքսված կամ բջջային հեռախոսային ցանցի դեպքում` հեռախոսային խոսակցության, տեքստային, պատկերային, ձայնային, տեսաձայնային և այլ հաղորդագրության բովանդակությունը, բաժանորդի մուտքային և ելքային զանգերը, բաժանորդի հետ անուղղակի (միջնորդավորված) եղանակով կապ ունեցող հեռախոսահամարները, հեռախոսային հաղորդակցությունն սկսելու և ավարտելու ժամանակը, հեռախոսազանգի վերահասցեագրման կամ փոխանցման դեպքում` այն հեռախոսահամարը, որին փոխանցվել է հեռախոսազանգը,

2) համացանցային հաղորդակցության, այդ թվում` համացանցային հեռախոսային հաղորդակցության և համացանցի միջոցով փոխանցվող էլեկտրոնային հաղորդումների դեպքում՝ հաղորդակցության բովանդակությունը, համացանցային հեռախոսազանգերի մուտքային և ելքային զանգերը (յուրաքանչյուր տվյալ այնպիսի տեսքով, որը թույլ է տալիս կամ կարող է թույլ տալ նույնականացնել հաղորդակցվողի ինքնությունը):

3. Սույն հոդվածով նախատեսված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն իրականացնելիս հեռահաղորդակցության կազմակերպությունները պարտավոր են իրավասու մարմինների պահանջով տրամադրել տեխնիկական համակարգեր և ստեղծել օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացման համար անհրաժեշտ այլ պայմաններ:

Ըստ Օրենքի 9 հոդվածի՝ թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման անցկացումն ապահովում է միայն Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության հանրապետական մարմնի համակարգում գործող Օպերատիվ-տեխնիկական գլխավոր վարչությունը։ Այդ մարմինը ղեկավարում է անմիջապես ԱԱԾ պետը։ Իսկ Գլխավոր վարչության պետին նշանակում է և պաշտոնից ազատում է վարչապետը։

Գլխավոր վարչությունը հեռահաղորդակցության օպերատորի մոտ ապահովում է համապատասխան օպերատիվ-տեխնիկական անհրաժեշտ պայմաններ։

Թվային, հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկողությունը ոստիկանության, քրեակատարողական ծառայության մարմինների կամ Հակակոռուպցիոն կոմիտեի կողմից իրականացվում է` Գլխավոր վարչության կողմից օպերատիվ-տեխնիկական պայմաններ ստեղծելով, այդ թվում` կապուղիների և միջոցների տրամադրումով։ Ընդ որում, օրենքը պահանջում է, որ ԱԱԾ-ն բացառի իր կողմից այդ տվյալների, տեղեկատվության և հաղորդումների հսկումը, ամրագրումը, եթե գաղտնալսող կողմը հենց ԱԱԾ-ն չէ:

Գաղտնալսումները կարող են իրականացվել միայն այն դեպքերում, երբ առերևույթ առկա են հիմքեր կասկածելու, որ անձը, որի նկատմամբ պետք է դրանք կիրառվեն, կատարել է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն և այլ եղանակով օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն անցկացնող մարմնի կողմից սույն օրենքով իր վրա դրված խնդիրների իրականացման համար անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերումը ողջամտորեն անհնարին է:

Կարևոր է նշել, որ արգելվում է նման տվյալների հավաքագրումը, երբ թիրախավորված անձը հաղորդակցվում է իր փաստաբանի, ներկայացուցչի կամ օրինական ներկայացուցչի հետ: Եթե նման տվյալներ անկախ պատճառով ստացվել են, ապա փաստաբանական գաղտնիք պարունակող տեղեկությունները ենթակա են անհապաղ ոչնչացման:

Օրենքի 32 հոդվածը նշում է, որ գաղտնալսումները իրականացվում են դատարանի որոշման հիման վրա։ Այն դեպքերում, եթե թվային, հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման անցկացման հապաղումը կարող է հանգեցնել ահաբեկչության կատարման կամ վտանգել Հայաստանի Հանրապետության պետական, ռազմական կամ բնապահպանական անվտանգությունը, Գլխավոր վարչությունը ապահովում է այդ միջոցառման իրականացումը։ Սակայն Գլխավոր վարչություն դիմած մարմինը պարտավոր է 48 ժամվա ընթացքում Գլխավոր վարչություն ներկայացնել դրա իրականացումը թույլատրելու կամ չթույլատրելու մասին դատարանի որոշման քաղվածքը:

Ըստ 39 հոդվածի՝ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում անցկացնելու մասին որոշման ժամկետի հաշվարկումը սկսվում է դրա ընդունման օրից և չի կարող 2 ամսից ավելի լինել: Որոշման ժամկետը կարող է երկարաձգվել: Ընդ որում, յուրաքանչյուր, անգամ դատարանի թույլտվությունը կարող է տրվել երկու ամիսը չգերազանցող ժամկետով: Իսկ ընդհանուր ժամկետը չի կարող 12 ամսից ավելի տևել:

Զարգացումները Հայաստանում

Վերջին տարիներին թվային վերահսկողության հնարավորությունների աճի հետ միասին նկատելիորեն շատացել են նաև դեպքերը, որոնք կարող են դիտարկվել որպես օրենքի չարաշահումներ։

2020 թվականին COVID-19-ի համավարակային պայմաններում, ՀՀ կառավարությունը մի քանի փորձ արեց հեռախոսների միջոցով վերահսկելու մարդկանց սոցիալական կապերը և տեղաշարժը։

2020 թվականի մարտի 31-ին Ազգային Ժողովն  ընդունեց «Արտակարգ դրության իրավական ռեժիմի մասին» և «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքների նախագծերում փոփոխություն կատարելու առաջարկը:[iii] Ըստ այդ փոփոխությունների՝ Կառավարությունը ստացավ իրավունք բոլոր բջջային օպերատորներից ստանալու և մեկ տեղում հավաքագրելու և մշակելու երկրի բոլոր բնակիչների տեղեկատվությունը՝ հեռախոսազանգերի և կարճ հաղորդագրությունների մետատվյալները և բջջային օպերատորների մոտ հավաքագրվող տեղորոշման տվյալները։ Այդ տվյալների հիման վրա ստեղծվեց համակարգ, որը պետք է պարզեր կորոնավիրուսով վարակված անձանց հնարավոր շրջանակը ։ Ծրագրի համակարգող էր նշանակվել ԱԱԾ-ն, տեխնիկական իրականացնողը՝ չբացահայտված մասնավոր ընկերություն։ Սեպտեմբերի 25-ին, երբ վերացվեց արտակարգ դրությունը, օպերատորների ներկայացուցիչների ներկայությամբ բոլոր հավաքագրված տվյալները ոչնչացվեցին[iv]։  

Այդպես էլ թափանցիկություն չստացան մի շարք հարցեր`

ա․ Չստեղծվեց հանրային վերասհկողության մեխանիզմ։ Չտրվեց ոչ մի երաշխիք, որ համակարգը չի օգտագործվել այլ նպատակներով, օրինակ՝ բացահայտելու կոնկրետ մարդկանց և նրանց կապերը:

բ․ Այդպես էլ հստակություն չմտցվեց, թե ով է ստեղծել համակարգը:

գ․ Համաձայն օրենքի՝ արտակարգ դրության ավարտին համակարգով հավաքագրված տվյալները պետք է ոչնչացվեին։ Քանի որ ոչ մի անկախ վերահսկողություն համակարգի հանդեպ չի եղել, չկա ոչ մի երաշխիք, որ տվյալները իսկապես ամբողջությամբ ոչնչացվել են, ավելին՝ որ համակարգն այլևս չի գործում:

2022 թվականի նոյեմբերի 24-ին մի քանի տասնյակ անձինք Հայաստանում նամակ ստացան Apple-ից, որտեղ նշված էր, որ իրենց վրա իրականացվել է հարձակման փորձ պետական հաքերային թիմի կողմից։ CyberHUB-AM կազմակերպությանը հայտնի է քսանից ավելի նման դեպք Հայաստանում։ Սա գլոբալ բնույթ էր կրում. Apple ընկերության տարածած ծանուցումը չէր վերաբերում միայն Հայաստանին: Հարկ է հիշեցնել, որ նամակների ստացումից մի քանի ժամ առաջ Apple-ը հայտնել էր, որ դատի է տալիս իսրայելական NSO Group կազմակերպությանը, որն լրտեսական ծրագրեր է ստեղծում և վաճառում պետական կառույցներին հետախուզական գործողությունների համար։ Ծրագրի անունը Pegasus է, և ամենայն հավանականությամբ, նամակը հենց այս ծրագրի հավանական զոհերին է ուղղվել։

Ոմանք հանրայնորեն հայտարարեցին, որ ստացել են նման նամակներ։ Դրանցից մեկը ԱԱԾ նախկին տնօրեն և ներկայումս «Պատիվ ունեմ» ընդդիմադիր խմբակցության ղեկավար Արթուր Վանեցյանն է[v]։ Մյուսը՝ Դավիթ Սանասարյանն է[vi]։ Ավելի ուշ նման բանի մասին հայտնեց փաստաբան Աննա Կարապետյանը[vii]։ Նաև բարձր տեխնոլոգիական արտադրության նախարար Վահագն Խաչատրյանը (տվյալ պահին հանդիսանում է Հայաստանի Հանրպաետության նախագահը) հայտնեց լրագրողներին, որ ստացել է նման նամակ[viii]։ Ըստ տեղեկատվության անվտանգության փորձագետ Ռուբեն Մուրադյանի՝ ինքը դեռ երկու ամիս առաջ հայտնաբերել էր Pegasus Վանեցյանի և իր մտերիմների հեռախոսներում[ix]։ Հարկ է նշել, որ Հայաստանը մինչ այդ չէր հայտնվել այն երկրների ցանկում, որտեղ հաստատված պետական կառույցների կողմից կիրառվել էր Pegasus֊ը։ Կա նաև ենթադրություն, որ այն կիրառվել է երրորդ երկրի հատուկ ծառայությունների կողմից։ Հաշվի առնելով հնարավոր վարակվածների ցանկը և այն փաստը, որ բոլորը նույն պահին են ստացել զգուշացնող նամակը, կարելի է ենթադրել, որ Apple֊ում կարող էին մի քանի ալիք հարձակումները մեկ փուլով ընդգրկել զգուշացման արշավում։ Շատ հնարավոր է, որ մենք գործ ունենք մի քանի դեպքերի հետ, որոնց ընթացքում, օրինակ, վարակումները կարող էին ունենալ արտաքին և ներքաղաքական պատճառներ, քանի որ բոլոր վարակվածները միասին դժվար թե կարողանային հետաքրքրել հարձակում իրականացնող մեկ կողմին։

Եթե Pegasus-ի դեպքում կային կասկածներ, որ ծանուցումներ ստացածների մի մասը կարող էր լինել ներքին հարձակման թիրախ, սակայն չկային որևէ իրական հուշումներ, ապա տարվա վերջին իրավիճակը փոխվեց։ Դեկտեմբերի 16-ին առաջին անգամ Հայաստանը որպես պետություն անմիջականորեն հայտնվել է այն երկների ցանկում, որոնք օգտագործում են լրտեսական ծրագրեր ներքին դաշտում մարդկանց հեռախոսները վարակելու և լրտեսելու համար։ Դա հայտնաբերել են Facebook-ը[x] և CitizenLab-ը[xi] ։ Թիրախում քաղաքական գործիչներ և մեդիայի հետ կապ ունեցող մարդիկ են։ Օգտագործվել է մակեդոնական Cytrox ընկերության՝ Անդրոիդի և Այֆոնների համար արտադրած լրտեսական սոֆթը ։ Վարակումը գնացել է կեղծ հղումներով, որոնք նմանակել են իրական կայքեր, օրինակ՝ youtu-be[.]net։ Եղել են նաև դեպքեր SMS-ների և մեսենջերներից ուղարկած հաղորդագրությունների միջոցով։ Ավելի ուշ Google-ը, անդրադառնալով այս թեմային, հստակ արդեն նշեց, որ, իրենց գնահատմամբ սա իրականացվել է Հայաստանի Հանրապետության պետական կառույցների կողմից․ «CitizenLab-ի բացահայտումներին համահունչ՝ մեր գնահատմամբ կառավարությունների աջակցությունը վայելող հավանական դերակատարները, որոնք գնել են այս ծրագրերը, գործում են (առնվազն) Եգիպտոսում, Հայաստանում, Հունաստանում, Մադագասկարում, Կոտ դ’Իվուարում, Սերբիայում, Իսպանիայում և Ինդոնեզիայում։»[xii].

Իհարկե, չկան հստակ ապացույցներ առ այն, որ Pegasus-ը կիրառվել է Հայաստանի պետական կառույցների կողմից։ Predator-ի օգտագործման շահառուն էլ հստակ հայտնի չէ։ Մյուս կողմից, ըստ ՕՊԵՐԱՏԻՎ-ՀԵՏԱԽՈՒԶԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ օրենքի  Հոդված 7-ի 3 կետի` 

«Արգելվում է գաղտնի տեղեկություններ ստանալու համար նախատեսված (մշակված, ծրագրված, հարմարեցված) հատուկ տեխնիկական և այլ միջոցների օգտագործումը և օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների անցկացումը սույն օրենքով չլիազորված պետական մարմինների, դրանց ստորաբաժանումների կամ ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց կողմից»: Սա նշանակում է, որ հանցագործության մասին հրապարակում է արվել, որի հիման վրա պետք է քրեական գործ հարուցվեր։ Սակայն նման տեղեկատվություն Ոստիկանությունը կամ ԱԱԾ-ն չեն տարածել։

Փաստորեն, այսօր ամենամեծ խնդիրներից մեկը տվյալ ոլորտում հանրային վերասկողության որևէ մեխանիզմի բացակայությունն է։ Չկա հնարավորություն վերահսկելու ուժային կառույցների գործունեությունը, քանի որ ողջ աշխատանքն ըստ էության հանդիսնաում է պետական գաղտնիք։ ՕՊԵՐԱՏԻՎ-ՀԵՏԱԽՈՒԶԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ օրենքի համաձայն՝ վերահսկողական ողջ գործունեության ընթացքում դա իրականացնող մարմինների ուժերի, միջոցների ու աղբյուրների, մեթոդների, պլանների, այդ միջոցառումների արդյունքների, դրանց ֆինանսավորման, օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմինների հաստիքային գաղտնի աշխատակիցների, ինչպես նաև այդ մարմինների հետ գաղտնիության հիման վրա համագործակցող և համագործակցած անձանց մասին տեղեկությունները հանդիսանում են պետական գաղտնիք: Իսկ Հայաստանում չկան փաստացի գործող հանրային վերահսկողության մեխանիզմներ, որոնք թույլ կտան հաշվետու դարձնել այն կառույցներին, որոնք գործում են պետական գաղտնիքի անձրևանոցի տակ։ Ըստ այդմ, քաղաքացիական հասարակությունը չունի գործիքակազմ իրավիճակը վերահսկելու կամ դրա վրա ազդելու համար։


[i] https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=165027

[ii] Ոստիկանությանը թույլատրվել է գաղտնալսել հեռախոսային խոսակցությունները, https://www.irazek.am/hy/news/14110

[iii] Կորոնավիրուսի տարածումը կանխարգելող քաղաքացիների տեղորոշումը սահմանող նախագիծն ամբողջությամբ ընդունվեց, https://hetq.am/hy/article/115353

[iv] “Statement on destruction of information and storage devices [in Armenian],” Government of Armenia, September 25, 2020, https://www.gov.am/u_files/file/Haytararutyunner/Ardzanagrutyun.pdf

[v] Արթուր Վանեցյանի գրառումը․ https://www.facebook.com/avav111/posts/4128774197228456

[vi] Դավիթ Սանասարյանի գրառումը․ https://www.facebook.com/sanasaryan/posts/10226843862500815

[vii] Աննա Կարապետյանի գրառումը․ https://www.facebook.com/anna.karapetyan.1238/posts/4762248813827737

[viii] Վահագն Խաչատրյանի հայտարարության տեսանյութը․ https://www.facebook.com/Yerkirmedia/videos/1328478160938430/

[ix] Ռուբեն Մուրադյանի գրառումը․ https://www.facebook.com/ruben.muradyan/posts/4521469627973414

[x] Threat Report on the Surveillance-for-Hire Industry, December, 2021, https://about.fb.com/wp-content/uploads/2021/12/Threat-Report-on-the-Surveillance-for-Hire-Industry.pdf

[xi] Pegasus vs. Predator, 16 December, 2021, https://citizenlab.ca/2021/12/pegasus-vs-predator-dissidents-doubly-infected-iphone-reveals-cytrox-mercenary-spyware/

[xii] Protecting Android users from 0-Day attacks, May 19, 2022, https://blog.google/threat-analysis-group/protecting-android-users-from-0-day-attacks/

Open post
Armenia -- Illustration of Hraparak Daily vs Media Initiatives Center case on Facebook factchecking, Yerevan, 25Oct2022

Հայտարարություն «Հրապարակն» ընդդեմ «Մեդիա նախաձեռնությունների կենտրոնի» գործի կապակցությամբ

Հայաստանի դատական ատյաններում քննվում է մի գործ, որը կարող է էական նշանակություն ունենալ տեղեկատվական վեճերի ոլորտում իրավական կարգավորման և դատական ​​պրակտիկայի համար, որն էլ իր հերթին կազդի լրատվամիջոցների և ընդհանրապես խոսքի ազատության վիճակի վրա։ Երևանի առաջին ատյանի դատարանը 2022թ. հուլիսի 6-ին բավարարել է «Հրապարակ օրաթերթ» ՍՊԸ-ի հայցն ընդդեմ «Մեդիա նախաձեռնությունների կենտրոն» ՀԿ-ի (ՄՆԿ): Վերջինս այս որոշումը բողոքարկել է Վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանում, և վեճի հետագա ճակատագիրը մեծապես կարող է պայմանավորել հայաստանյան լրագրողական համայնքում հարաբերությունների բնույթը։

Գիտակցելով խնդրի արդիականությունը, մենք՝ ներքոստորագրյալ կազմակերպություններս, նպատակահարմար գտանք անդրադառնալ դրան ոչ թե «թարմ հետքերով», այլ ժամանակ հատկացնել վեճի հանգամանքների մանրակրկիտ ուսումնասիրությանը, որի հիման վրա միայն դիրքորոշում արտահայտել։

Վեճը սկիզբ է առել այն պահից, երբ հայցվորը բողոքներ է ներկայացրել factcheck.ge կայքում 2021թ․ հունիսի 16-ին և 20-ին տեղադրված երկու պայմանական «վճիռների» վերաբերյալ, որոնք անդրադառնում էին Hraparak.am կայքում և «Ֆեյսբուք» սոցիալական ցանցի համապատասխան օգտահաշվի էջում հրապարակված՝ «Կարող ենք 2 թոփալ ոչխար տալ». Ալիևը պատասխան է փոխանցել Փաշինյանին» նյութին (2021թ․ հունիսի 9) և Սուսաննա Աբրահամյանի հեղինակային հաղորդմանը (2021թ․ հունիսի 18)՝ դրանք համարելով ապատեղեկություն պարունակող։ Factcheck.ge կայքը տնօրինող Վրաստանի բարեփոխումների ասոցիացիան, որը Փաստերի ստուգման միջազգային ցանցի (IFCN) անդամ է և մեր տարածաշրջանում «Ֆեյսբուք» սոցիալական ցանցի հետ համագործակցությամբ իրականացնում է այդ հարթակով տարածվող բովանդակության փաստացի ճշգրտության ստուգման ծրագիր, հիմնազուրկ է համարել հայցվորի բողոքները:

Որպես վեճի շարունակություն՝ «Հրապարակ օրաթերթ» ՍՊԸ-ն դատական հայց է ներկայացրել Վրաստանի բարեփոխումների ասոցիացիայի հայաստանյան գործընկեր, նշված պայմանական «վճիռները» պատրաստած «Մեդիա նախաձեռնությունների կենտրոն» ՀԿ-ի դեմ, թեև խնդրո առարկա հրապարակումը պատրաստվել էր ոչ միայն ՄՆԿ-ի կողմից, այլև վրացական կազմակերպության հետ համագործակցությամբ։ Դատարանն էլ վճռել է ՄՆԿ-ին պարտավորեցնել factcheck.ge կայքում տեղադրել «զրպարտչական բնույթի» հրապարակումները հերքող գրառում, հօգուտ հայցվորի բռնագանձել 500.000 դրամ՝ որպես հայցվորի «պատվին, արժանապատվությանը և բարի համբավին զրպարտությամբ պատճառված վնասի» փոխհատուցում, ինչպես նաև՝ դատական ծախսերը:

Չցանկանալով խորանալ այս ​​գործի զուտ դատավարական և իրավական այլևայլ մանրամասների մեջ, թեպետ դրանք լուրջ հարցեր են առաջացնում, չենք կարող, սակայն, կասկած չհայտնել «Մեդիա նախաձեռնությունների կենտրոն» ՀԿ-ին անվերապահ պատասխանող ճանաչելու առնչությամբ այն պարագայում, երբ վերջինս իրավասու չէ իր հայեցողությամբ սեփական տեքստերը, այդ թվում նաև՝ հերքումները, հրապարակել մեկ այլ, ընդ որում՝ օտարերկրյա կազմակերպության կայքում։ Միևնույն ժամանակ, մենք՝ որպես ԶԼՄ-ների և խոսքի ազատության խնդիրներով զբաղվող կազմակերպություններ, նախևառաջ մտահոգված ենք դատական վճռի այն դրույթներով, որոնք ուղղակիորեն առնչվում են տեղեկատվական ոլորտին։

Նախ՝ ինչպե՞ս կարելի է այս կամ այն ​​բովանդակությունը համարել զրպարտչական​​, եթե հավասարապես թե՛ հայցվորի կողմից տարածված տեղեկատվության հավաստիությունը, թե՛ պատասխանող կողմի արձագանքի հիմնավորվածությունը ապացուցված չեն, ընդ որում՝ վերջինիս վրա դատարանի կողմից չի դրվել իր ճշմարտացիության ապացուցման բեռը, իսկ factcheck.ge կայքի վիճարկվող տեքստերն ինքնին քննադատական ​​դատողություններ են:

Երկրորդ՝ դատարանն ապահովել է մի կողմի իրավունքը՝ իր ընտրած աղբյուրներին հղում տալով տարածելու չստուգված տեղեկություններ, սակայն նույն իրավունքը մերժել է մյուս կողմին, որն իր գնահատականն է տվել այս հարցի վերաբերյալ՝ նույնպես հենվելով հանրության մեջ լայնորեն տարածված կարծիքների վրա։ Խոսքի ազատությունը հավասարապես բոլոր քաղաքացիների և կազմակերպությունների իրավունքն է, այդ թվում՝ լրագրողներին և լրատվամիջոցներին քննադատելու հարցերում, հատկապես երբ դա իրականացվում է մասնագիտացված կառույցների կողմից: Մի դեպքում այս իրավունքի պաշտպանությունը, իսկ մյուս դեպքում դրա սահմանափակումը չի կարող ընկալվել այլ կերպ, քան խտրական մոտեցում։

Երրորդ՝ խիստ խնդրահարույց է դատարանի կողմից պատասխանողին պարտավորեցնելը հրապարակել հերքում, որում ասվում է. «Հայտարարում ենք, որ «Հրապարակ օրաթերթ» խմբագրականը բարեխիղճ լրատվամիջոց է, որը պատշաճ, օրենսդրական և էթիկական նորմերի խիստ պահպանման պայմաններում իրականացնում է իր մասնագիտական գործունեությունը: Հարկ ենք համարում փաստել, որ լրատվամիջոցի կողմից չեն հրապարակվել որևէ կեղծ, իրականությունը խեղաթյուրող կամ ընթերցողին որևէ կերպ մոլորության մեջ դնող տեղեկություններ»։

Հարց է ծագում՝ ո՞վ կարող է իրեն թույլ տալ նման պնդում անել որևէ, թեկուզ ամենահարգված ու հեղինակավոր լրատվամիջոցի վերաբերյալ, որն, անշուշտ, չի կարող ապահովագրված լինել  սխալներից ու բացթողումներից։ Տեղին ենք համարում նաև դատարանին հիշեցնել, որ միջազգային չափանիշներին համապատասխան՝ հերքման տեքստը պետք է ուղղակիորեն առնչվի վիճարկվող փաստերին, և դրանում կոնկրետ գործի հետ անմիջականորեն չառնչվող գնահատականներ ներառելու պահանջներն անօրինական են։

Չորրորդ՝ մեր պարտքն ենք համարում ուշադրություն հրավիրել բոլորին հայտնի այն հանգամանքի վրա, որ կեղծ տեղեկության տարածումն այսօր գլոբալ մարտահրավեր է, որին համարժեք պատասխանի փնտրտուքները ներկայումս ձեռնարկում են Հայաստանի իշխանության բոլոր թևերը, մեդիա և իրավապաշտպան համայնքները, ներառյալ լրագրողական կազմակերպությունները և, մասնավորապես, «Մեդիա նախաձեռնությունների կենտրոնը»: Փաստերի ստուգման հարթակների ստեղծումն այդ խնդրի լուծման արդյունավետ մեթոդներից է։ Ցավոք, դատարանը որևէ կերպ չանդրադարձավ և հաշվի չառավ տվյալ հարթակի կամ ընդհանրապես նման հարթակների գործունեության հանրային նշանակությունը, դրա անհրաժեշտությունը ժողովրդավարական հասարակությունում։ Միևնույն ժամանակ, այդ հարթակները, ներկայացնելով գործունեության բավականին նոր ոլորտ, գտնվում են կայացման, տեղեկատվական դաշտի այլ խաղացողների, այդ թվում՝ ավանդական լրատվամիջոցների, սոցիալական ցանցերի, մեդիայի զարգացման մեջ ներգրավված կառույցների և այլնի հետ գործակցության ձևերի հաստատման փուլում: Այս բարդ գործընթացում առաջացած վեճերը դատական կարգով լուծելիս կտրականապես անընդունելի է այնպիսի մոտեցումների կիրառումը, որոնք հակասում են խոսքի ազատության և օրենքի առջև հավասարության սկզբունքներին, անտեսում են խնդրի առանձնահատկությունները՝ որպիսիք մենք տեսնում ենք այս նախադեպում։

Հինգերորդ՝ ցանկանում ենք շեշտել, որ դատական քննությունը, հատկապես մի ատյանի կողմից, որը, մեր կարծիքով, և ինչպես վկայում են վերը նշված փաստարկները, պատշաճ իրազեկվածություն չի դրսևորել, լավագույն միջոցը չէ ինչպես կոնկրետ լրատվամիջոցի իրավունքների պաշտպանության, այնպես էլ ընդհանուր առմամբ ԶԼՄ-ների հանդեպ վստահությունն ու հեղինակությունն ամրապնդելու հարցերում:  Այն պարագայում, երբ պատասխանողն իրապես առաջնորդվել է լսարանի որակյալ տեղեկատվական պահանջարկի ապահովմամբ, շատ ավելի արդյունավետ մեթոդ է կառուցողական մասնագիտական ​​բանավեճերի ծավալումը, ԶԼՄ-ների ինքնակարգավորման մեխանիզմների կիրառումը: Իսկ «Մեդիա նախաձեռնությունների կենտրոնը» ապատեղեկության տարածման դեմ սոցցանցերի ադմինիստրացիայի կողմից կիրառվող ծրագրերի հնարավոր հետևանքներով անհանգստացած իր գործընկերներին բազմիցս առաջարկել է հարթակ՝ համապատասխան քննարկումների և համատեղ լուծումներ փնտրելու համար։

Ընդգծելով, որ մենք՝ ներքոստորագրյալ  կազմակերպություններս, հետևողականորեն հանդես ենք գալիս լրատվամիջոցների ազատությունը սահմանափակող անիրավաչափ միջոցների դեմ և համապատասխան մոտեցում ենք ցուցաբերում ինչպես ավանդական լրատվամիջոցների, այնպես էլ տեղեկատվական ոլորտում նոր երևույթների, այդ թվում՝ փաստերի ստուգման հարթակների առնչությամբ՝
  • մեր մտահոգությունն ենք հայտնում «Մեդիա նախաձեռնությունների կենտրոն» ՀԿ-ի դեմ «Հրապարակ օրաթերթ» ՍՊԸ-ի հայցով Երևանի առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022թ․ հուլիսի 6-ի վճռի կապակցությամբ,
  • ակնկալում ենք, որ վերոհիշյալ վճիռը կվերանայվի և կհամապատասխանեցվի խոսքի ազատության, որակյալ լրագրության և հավաստի տեղեկություն ստանալու հանրության իրավունքի շահերին, ինչպես նաև այս ոլորտին վերաբերող միջազգային նորմերին և ձևավորված պրակտիկային,
  • կոչ ենք անում բոլոր գործընկերներին պատրաստ լինել սեփական գործունեությանը վերաբերող բաց քննարկումներին, դրանցում ծագած տարաձայնությունները մասնագիտական ​​համերաշխության և փոխըմբռնման ոգով լուծելուն՝ դրանով իսկ ամրապնդելով դատական ​​գործընթացին այլընտրանք ինքնակարգավորման մեխանիզմների կիրառման պրակտիկան։

ԵՐԵՎԱՆԻ ՄԱՄՈՒԼԻ ԱԿՈՒՄԲ

ԽՈՍՔԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԿՈՄԻՏԵ

ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐԻ «ԱՍՊԱՐԵԶ» ԱԿՈՒՄԲ

ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱՅԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ

ԲԱԶՄԱԿՈՂՄԱՆԻ ՏԵՂԵԿԱՏՎՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ – ՀԱՅԱՍՏԱՆ

ՀԱՆՐԱՅԻՆ ԼՐԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԱԿՈՒՄԲ

«ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐ ՀԱՆՈՒՆ ՄԱՐԴՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ» ՀԿ

ԳՈՐԻՍԻ ՄԱՄՈՒԼԻ ԱԿՈՒՄԲ

ԻՐԱԶԵԿ ՔԱՂԱՔԱՑԻՆԵՐԻ ՄԻԱՎՈՐՈՒՄ

Open post
Armenia -- An issue of "Zhogovurd" newspaper, 03Oct2022

Հայտարարություն «Ժողովուրդ» թերթն ընդդեմ Սարգիս Խարազյանի գործի կոպակցությամբ

2022թ․ սեպտեմբերի 29-ին «Ժողովուրդ» թերթի խմբագրությունը հայտարարություն է տարածել՝ ահազանգելով, որ իր բանկային հաշվի վրա արգելանք է դրվել։ Ինչպես պարզվել է, դա կապված է Սամվել Խարազյանն ընդդեմ «Ժողովուրդ թերթի խմբագրություն» ՍՊԸ-ի դատական գործով կայացված վճռի կատարման հետ, համաձայն որի՝ հայցվորի պատիվն ու արժանապատվությունն արատավորելու համար ԶԼՄ-ն պարտավորեցվել է հրապարակային ներողություն խնդրել, վճարել 150 հազար դրամ` որպես փաստաբանի վարձատրություն և 4 հազար դրամ` որպես պետական տուրք:

Նախկին պաշտոնյա Սամվել Խարազյանը դեռևս 2021թ․ սեպտեմբերի 16-ին հայց էր ներկայացրել լրատվամիջոցի դեմ, որի առիթը նույն թվականի օգոստոսի 10-ին հրապարակված «Իշխանությունը պաշտոն կտա «նախկիններից» մնացած կոռումպացված կադրերին. պրոֆեսիոնալների պակաս ունի» հոդվածն է։ Ըստ այդմ՝ «որպես առողջապահության փոխնախարար շրջանառվում է Սամվել Խարազյանի անունը, որը «նախկինների» օրոք երկար տարիներ աշխատել է կոռուպցիոն սկանդալներով հայտնի Պետական առողջապահական գործակալությունում՝ որպես բաժնի պետ, և որ ամենաուշագրավն է ․․․ անգամ հասցրել է ձերբակալվել` պաշտոնեական դիրքի չարաշահման մեղադրանքով…»։

2022թ․ ապրիլի 13-ին Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանն իր վճռով մերժել է հայցվորի՝ դրամական փոխհատուցման պահանջը և բավարարել միայն ոչ նյութական մասը, ինչպես նաև պարտավորեցրել է վճարել դատական ծախսերը։ Այդ վճարները ժամանակին չկատարելը պատճառ է դարձել Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության կողմից խմբագրության բանկային հաշվի վրա արգելանք դնելու համար։

Ուսումնասիրելով խնդիրը՝ մենք արձանագրում ենք, որ լրատվամիջոցը՝

  • տվյալ դատական գործում չի օգտվել փաստաբանի ծառայությունից, այսինքն՝ իր իրավունքների մասնագիտական պաշտպանության հնարավորություն չի ունեցել,
  • չի օգտագործել վճիռը բողոքարկելու հնարավորությունը՝ բաց թողնելով դրա համար նախատեսված ժամկետը,
  • ժամանակին չի վճարել վճռով սահմանված դատական ծախսերը։

Սակայն, ի տարբերություն այս ամենի, դեռ դատաքննության ընթացքում լրատվամիջոցն առաջարկել է հայցվոր կողմին հստակեցնել, թե խնդրո առարկա հոդվածի մեջ ո՛ր արտահայտություններն են արատավորող, և հերքման կամ պատասխան հրապարակման միջոցով հաշտության գալ։ Իսկ դատավճիռը ստանալուց հետո դիմել է հայցվորին՝ դատական ծախսերը մաս-մաս վճարելու խնդրանքով, քանի որ գտնվում է ֆինանսական ծանր վիճակում։ Երկու դեպքում էլ «Ժողովուրդ թերթի խմբագրություն» ՍՊԸ-ն մերժում է ստացել։

Փաստորեն, դատարանը բավականաչափ հետամուտ չի եղել կողմերի միջև ապացույցների, հիմնավորումների բեռը բաշխելու և դրանք մանրակրկիտ քննելու գործում։ Մինչդեռ, խմբագրությունն իր հարցմանն ի պատասխան Քննչական կոմիտեից ստացել է պաշտոնական պատասխան, ըստ որի՝ հայցվորն իսկապես քրեական հետապնդման է ենթարկվել պաշտոնեական լիազորությունները չարաշահելու մեղադրանքով, ինչը դադարեցվել է գումարը վերադարձնելու և արարքի համար զղջալու հիմքով։ Այս պարագայում ակնհայտ է, որ լրատվամիջոցը չի տարածել իրականությանը չհամապատասխանող որևէ տեղեկություն, հետևաբար անհիմն են դառնում հայցվորի պատիվն ու արժանապատվությունն արատավորելու համար «Ժողովուրդ թերթի խմբագրություն» ՍՊԸ-ին պատասխանատվության ենթարկելը և դրա հետ կապված բոլոր դատական որոշումները։

Այս փաստերը վկայում են այն մասին, որ թեև պատասխանող կողմի բանկային հաշվի վրա մասնակի արգելանք դնելը որպես առանձին վերցրած ակտ իրավական առումով գրեթե անխոցելի է, այդուհանդերձ ամբողջ գործընթացը միտված է ոչ այնքան անձի համաչափ իրավական պաշտպանությանը, որքան լրատվամիջոցին բոլոր հնարավոր միջոցներով պատժելուն, ինչն անընդունելի է։

Ի դեպ, սրա մասին է վկայում նաև այն հանգամանքը, որ երբ դատարանի վճիռը ստանալուց հետո խմբագրությունը դիմել է Քննչական կոմիտե, ստացել պաշտոնական պատասխան առ այն, որ նախկին պաշտոնյան իսկապես քրեական հետապնդման է ենթարկվել և հրապարակել այդ տեղեկությունը, Սամվել Խարազյանը նոր դատական հայց է ներկայացրել ընդդեմ լրատվամիջոցի։ 

Մենք՝ ներքոստորագրյալ լրագրողական կազմակերպություններս, խստորեն դատապարտում ենք տեղեկատվական վեճում դատական մեխանիզմների միջոցով լրատվամիջոցի նկատմամբ լրացուցիչ ճնշում գործադրելու, նրան «պատժելու» արատավոր այս գործընթացը, մանավանդ որ այն եզակի չէ։ Նման վեճերը, եթե դրանք միտված չեն ԶԼՄ-ի բնականոն աշխատանքը խաթարելուն, ավելի արագ և արդյունավետ հնարավոր է լուծել արտադատական մեխանիզմներով։

Մենք ուշի ուշով հետևելու ենք նույն առիթով ներկայացված նոր հայցի քննության ընթացքին՝ շահագրգռված լինելով, որ պահպանվի արդարացի հավասարակշռություն մի կողմից արտահայտվելու ազատության պաշտպանության, մյուս կողմից` անձանց հեղինակության, արժանապատվության դեմ ուղղված արտահայտություններից զերծ լինելու իրավունքի միջև։

Միևնույն ժամանակ կոչ ենք անում «Ժողովուրդ օրաթերթի խմբագրություն» ՍՊԸ-ին օգտվել մրցակցային դատավարության մեխանիզմներից և հետևողականորեն պաշտպանել ազատ արտահայտման իր իրավունքը։ Մենք նաև պատրաստակամություն ենք հայտնում սատարել լրատվամիջոցին այդպիսի քայլեր ձեռնարկելու գործընթացում։

ԽՈՍՔԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԿՈՄԻՏԵ

ԵՐԵՎԱՆԻ ՄԱՄՈՒԼԻ ԱԿՈՒՄԲ

ՄԵԴԻԱ ՆԱԽԱՁԵՌՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԿԵՆՏՐՈՆ

ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱՅԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ

ԲԱԶՄԱԿՈՂՄԱՆԻ ՏԵՂԵԿԱՏՎՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ ՀԱՅԱՍՏԱՆ

ՀԱՆՐԱՅԻՆ ԼՐԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԱԿՈՒՄԲ

«ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐ ՀԱՆՈՒՆ ԱՊԱԳԱՅԻ» ՀԿ

«ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐ ՀԱՆՈՒՆ ՄԱՐԴՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ» ՀԿ

ԳՈՐԻՍԻ ՄԱՄՈՒԼԻ ԱԿՈՒՄԲ

«ՖԵՄԻԴԱ» ՀԿ

Open post
Armenia -- Impact of Azeri shelling of resourt town Jermuk, 13Sep2022

ԱլԳ ՔՀՖ Հայաստանի ազգային պլատֆորմի հայտարարությունը Ալիեւի ռեժիմի նախաձեռնած վերջին ագրեսիայի վերաբերյալ

Ադրբեջանի ավտորիտար վարչակազմի կողմից Հայաստանի սուվերեն տարածքի վրա ս.թ. սեպտեմբերի 13-ին մեկնարկած հերթական հարձակումը երկարատեւ հակամարտության ընթացքում եւս մեկ ագրեսիայի ակտ է, որը շարունակում է ոչնչացնել ենթակառուցվածքները, վնասել բնությանը: Այս նոր պատերազմի արդյունքում հայկական կողմից սպանվել է 135 զինվորական, շատերը` գերի են վերցվել։ Քաղաքացիական բնակչության գնդակոծության հետեւանքով զոհվել է 1, իսկ 6-ը ստացել տարբեր աստիճանի վնասվածքներ։ Ապացույցներ կան զինվորականների, այդ թվում՝ կանանց մարմինների խեղման, այլ պատերազմական հանցագործությունների շարունակական պրակտիկայի մասին: Հայաստանի խիտ բնակեցված Ջերմուկ, Գորիս, Կապան, Վարդենիս և այլն քաղաքներից տեղահանվածների թիվը 2750 է, այդ թվում՝ 370 երեխա և 55 հաշմանդամություն ունեցող անձ։

44-օրյա պատերազմից հետո տեղի ունեցած բանակցությունները ցույց տվեցին, որ թեեւ հակամարտության յուրաքանչյուր սրման դեպքում կարող են լինել հաղթողներ եւ պարտվողներ, հակամարտությունը չի կարող լուծվել բռնության միջոցով, քանի որ դրան հաջորդում է ընդհանուր հայտարարի գալու եւ հակամարտության հետագա զարգացումը կանխելու բանակցությունների փուլը: Կարեւոր է նաեւ հասկանալ, որ հակամարտության յուրաքանչյուր բռնի փուլ ավելի ու ավելի է դժվարացնում ընդհանուր լուծում գտնելու հնարավորությունը, եւ երկարաժամկետ հեռանկարում տարածաշրջանի ժողովուրդների համար կայուն խաղաղությունը դարձնում է անորոշ պատրանք:

Զինվորների ու քաղաքացիական անձանց նկատմամբ բռնությունն ու պատճառած մահերը ժողովրդավարության բացակայության հետեւանք են: Այն նաև ռեսուրսներն ու հարստությունն իրենց ձեռքում կենտրոնացնել ցանկացող մարդկանց կողմից մարդու իրավունքների շարունակական ոտնահարումների, իշխանության անօրինական զավթման հետևանք են։ Այդ մարդկանց չի հետաքրքրում ո՛չ իրենց հարեւան երկրի բնակիչների, ո՛չ էլ իրենց հայրենակիցների կյանքը. նրանք օգտագործում են բոլոր հնարավոր միջոցներն իրենց հասարակությանն ու հակառակորդներին քարոզչության եւ բռնաճնշումների միջոցով շահարկելու, մոլորեցնելու, հիմարացնելու, լռեցնելու եւ վախեցնելու համար։

Հայաստանի և հայերի դեմ այս գործողությունը Ալիևների ընտանիքի վարչակարգի կողմից տասնամյակներ շարունակ կիրառվող ագրեսիայի շարունակությունն է՝ իրենց հայրենակիցների, քաղաքական գործիչների, իրավապաշտպանների, լրագրողների, ակտիվիստների, ադրբեջանական հասարակության ներսում ընտրակեղծիքների, կոռուպցիայի և անհավասարության դեմ բողոքող մարդկանց նկատմամբ։  Սա նշանակում է, որ եթե այս ագրեսիան հաջողվի, ապա կամրապնդվի կոռուպցիան, բռնաճնշումները, քաղաքական եւ տնտեսական իշխանության մենաշնորհացումը, իսկ Ադրբեջանի հնարավոր ժողովրդավարացումը եւ տարածաշրջանում կայուն խաղաղության հաստատումը անհայտ ժամանակով կհետաձգվի:

Ավտորիտար ռեժիմից ժողովրդավարության անցումը դժվար է եւ ցավոտ, այն պահանջում է ինչպես համախմբված, այնպես էլ անհատական ​​ջանքեր եւ ուժ: Այն նաեւ պահանջում է ըմբռնել, որ կայուն եւ խաղաղ տարածաշրջանում ապրելու միակ ճանապարհը դա ժողովրդավարության եւ մարդու իրավունքների հարգման սկզբունքներին հետեւելն է: Այս սկզբունքները կարեւոր են թե՛ հասարակության ներսում եւ թե՛ տարբեր հասարակությունների միջեւ հաղորդակցության համար:

Մենք որպես քաղաքացիական հասարակություններ՝ պետք է հասկանանք, որ ներկայիս էսկալացիան խարխլում է նույն տարածաշրջանում միասին խաղաղ ապրելու հնարավորությունը։

Ներկայիս ագրեսիան խիստ բացասական նախադեպ է ժամանակակից աշխարհի համար, երբ ավտորիտար ռեժիմը բռնություն է գործադրում, եթե խաղաղության բանակցությունները չեն հանգեցնում նրան, ինչ նա ցանկանում է: Ներկայումս մենք տեսնում ենք նմանատիպ իրավիճակ եւ ավելի լայնածավալ բռնություն Արեւելյան գործընկերության մեկ այլ հատվածում։ Մենք ողջունում ենք Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի նախաձեռնությունը՝ հրավիրելու այս հարցով ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի արտահերթ նիստ, որը ի կատար ածվեց ս.թ. սեպտեմբերի 15-ին։

Արեւելյան գործընկերության Քաղաքացիական հասարակության ֆորումի շրջանակներում հաղորդակցության եւ համագործակցության վերջին տասնամյակի ընթացքում մենք ականատես եղանք Ադրբեջանի քաղաքացիական հասարակության եւ ժողովրդի պայքարին՝ հանուն իրենց հայրենի երկրում ժողովրդավարության ամրապնդման: Մենք նաև ականատես եղանք, թե ինչպես էին Ադրբեջանում անհատ ակտիվիստներին և քաղաքացիական հասարակությանը ենթարկում բռնաճնշումների և հալածանքների, որի հետևանքով նրանք արտագաղթում էին երկրից։ Ցավոք, քաղաքացիական հասարակության ակտիվ ներկայացուցիչներից շատերը ստիպված եղան ընդունել եւ վերարտադրել Ալիեւի ռեժիմի հիմնական գաղափարախոսությանը: Այնուամենայնիվ, մենք նաեւ ականատես եղանք նրան, որ բազմաթիվ խիզախ ակտիվիստներ հավատարիմ մնացին համընդհանուր մարդկային արժեքներին, որոնք մենք եւս կիսում ենք ԱլԳ շրջանակներում: Այդպիսի արժեքներից են ավելի լավ հասարակությունում եւ տարածաշրջանում ապրելու պատրաստակամությունը, որտեղ հարգվում են մարդկանց իրավունքները, ժողովրդավարական ինստիտուտներն արդյունավետ են եւ քաղաքական իշխանությունը պատվիրակված է ժողովրդի կողմից, այլ ոչ թե գողացված է նրանից:

Կոչ ենք անում ադրբեջանական հասարակությանը եւ հատկապես քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներին արձագանքել ստեղծված իրավիճակին այն գիտակցությամբ, որ մենք բոլորս ապրում ենք այս տարածաշրջանում, եւ միասին պետք է ճանապարհ հարթենք խաղաղ գոյակցության համար։ Մենք պետք է գիտակցենք, որ յուրաքանչյուր բախման ժամանակ զոհված զինվորներն ու քաղաքացիական անձինք՝ մեր որդիներն ու դուստրերն են, եղբայրներն ու քույրերը, հայրերն ու մայրերը, ընկերներն ու հարեւանները։ Մարդկանց կյանքերը եւ մարդկայնությունը ազգություններից, կրոններից, քաղաքական հայացքներից ավելին են:

Կոչ ենք անում Եվրամիությանը.

— դատապարտել Ալիեւի հակաժողովրդավարական վարչակազմի նախաձեռնած էսկալացիան: Ագրեսիան հավասարապես ուղղված է թե՛ հայաստանյան, թե՛ ադրբեջանական հասարակության դեմ, քանի որ այն կորուստներ է պատճառում երկու կողմերին, ինչպես նաեւ խաթարում է տարածաշրջանում խաղաղության եւ զարգացման հնարավորությունները: Այս հարձակումը վտանգավոր նախադեպ է ստեղծում, որպեսզի թույլատրելի լինի իշխանության կողմից կամայական ուժ կիրառելը և մարդկային կյանքեր խլելը.

— ավելի գործուն ջանքեր գործադրել՝ դադարեցնելու շարունակվող ագրեսիան և շարունակելու իր հովանու ներքո սկսված բանակցությունները.

— խստորեն դատապարտել Ադրբեջանի կողմից իրականացված վայրագությունները եւ պատերազմական հանցագործությունները հայ զինվորականների և քաղաքացիական անձանց նկատմամբ.

— պահանջել անհապաղ ազատ արձակել բոլոր ռազմագերիներին, ներառյալ նրանց, ովքեր գերեվարվել են 2020 թվականի պատերազմի սկզբից ի վեր.

— կազմակերպել ԵՄ բարձր մակարդակի այց Հայաստան՝ իրավիճակը քննարկելու և միջազգային ատյաններում գործողությունները համակարգելու նպատակով.

— քննարկել միջազգային իրավական կարգի խախտման, երկրի ներսում աշխարհի ամենասարսափելի դիկտատորական համակարգերից մեկը ստեղծելու եւ գործարկելու համար Ադրբեջանի եւ դրա իշխանությունների նկատմամբ ԵՄ պատժամիջոցների կիրառման հնարավորությունը.

— նախաձեռնել քննարկումներ արտաքին դերակատարների հետ նրանց կողմից Ադրբեջանին հատկապես հարձակողական զինտեխնիկայի վաճառքը դադարեցնելու ուղղությամբ.

— ջանքեր գործադրել՝ ապահովելու ՄԱԿ-ի խաղաղապահ ուժերի տեղակայումը Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանին:

Open post
Armenian Parliament Building

Հայտարարություն ԱԺ-ում պատգամավորների և լրագրողների միջև կոնֆլիկտի կապակցությամբ

            Սեպտեմբերի 15-ին Ազգային ժողովում կրկին կոնֆլիկտ է առաջացել իշխող խմբակցության պատգամավորների և խորհրդարանում հավատարմագրված՝ որոշ լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների միջև։ Այսպես՝ վեճի են բռնվել «MediaHub.am» լրատվական կայքի թղթակից Անի Գևորգյանն ու «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության պատգամավոր Քրիստինե Պողոսյանը։ Մասնավորապես՝ վերջինս հեռախոսով հարվածելու սպառնալիք է դրսևորել, Անի Գևորգյանն էլ ասել է, թե այդ պատգամավորի տեղը փողոցում է։ Լարվածություն է առաջացել նաև «Yerevan.Today»-ի թղթակից Սյուզի Բադոյանի՝ ՔՊ-ական պատգամավորների հետ շփվելու ընթացքում։

Ավելի ուշ ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանը իրավապահներին հրահանգել է այս երկու լրագրողներին հեռացնել խորհրդարանի շենքից, ընդ որում՝ Անի Գևորգյանը դուրս է բերվել ուժի կիրառմամբ, քաշքշել են «Yerevan.Today»-ի օպերատոր Գեղազնիկ Հովակիմյանին, դուրս հրավիրել նաև «MediaHub.am»-ի օպերատոր Էրիկ Թովմասյանին։ Խորհրդարանի ղեկավարի այս քայլը կամայական է և անթույլատրելի, քանի որ Ազգային ժողովում հավատարմագրված լրագրողի նկատմամբ որևէ սահմանափակում չի կարող կիրառվել բանավոր ցուցումով, առանց քննարկման և համապատասխան որոշում կայացնելու։

Նույն օրը, ավելի վաղ, մայրաքաղաքի Դեմիրճյան փողոցում կազմակերպված բողոքի ակցիան լուսաբանելիս ֆիզիկական բռնության է ենթարկվել «24lurer.am»-ի թղթակից Արթուր Հայրապետյանը։ Ոստիկանության ծառայողները լրագրողի ձեռքից խլել են հեռախոսը, նրան ասֆալտին գցել ու հարվածներ են հասցրել, ապա՝ անօգնական թողնելով հեռացել։ Ի դեպ, Արթուր Հայրապետյանը նախապես ցույց է տվել լրագրողական բեյջը։

            Մենք՝ ներքոստորագրյալ լրագրողական կազմակերպություններս, մեր վրդովմունքն ենք արտահայտում վերոհիշյալ միջադեպերի կապակցությամբ և պահանջում ենք՝

  • ԱԺ ղեկավարությունից և «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցությունից՝ քննարկման առարկա դարձնել սեպտեմբերի 15-ին խորհրդարանում տեղի ունեցած կոնֆլիկտը, այդ առնչությամբ գումարել էթիկայի հանձնաժողովի նիստ և գնահատական տալ պատգամավորների վարքագծին։ Այսօրվա ճգնաժամային, պատերազմական իրավիճակում լրացուցիչ ներքին լարվածություններից խուսափելու համար առավել զսպվածություն և հանդուրժողականություն ցուցաբերել լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների հանդեպ։ Ապահովել բարենպաստ պայմաններ խորհրդարանում հավատարմագրված բոլոր լրագրողների գործունեության համար։
  • ՀՀ ոստիկանությունից` անկողմնակալ ծառայողական քննություն իրականացնել, բացահայտել իրենց լիազորությունները չարաշահած, լրագրողին ծեծի ենթարկած ծառայողներին և նրանց պատասխանատվության ենթարկել։ Միաժամանակ խստորեն հրահանգել չմիջամտել իրենց մասնագիտական պարտականությունները կատարող ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչների աշխատանքին և անվտանգ պայմաններ ստեղծել նրանց գործունեության համար։

ԽՈՍՔԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԿՈՄԻՏԵ

ԵՐԵՎԱՆԻ ՄԱՄՈՒԼԻ ԱԿՈՒՄԲ

ՄԵԴԻԱ ՆԱԽԱՁԵՌՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԿԵՆՏՐՈՆ

ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐԻ «ԱՍՊԱՐԵԶ» ԱԿՈՒՄԲ

ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱՅԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ

ԲԱԶՄԱԿՈՂՄԱՆԻ ՏԵՂԵԿԱՏՎՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ – ՀԱՅԱՍՏԱՆ

ՀԱՆՐԱՅԻՆ ԼՐԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԱԿՈՒՄԲ

«ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐ ՀԱՆՈՒՆ ԱՊԱԳԱՅԻ» ՀԿ

«ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐ ՀԱՆՈՒՆ ՄԱՐԴՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ» ՀԿ

ԳՈՐԻՍԻ ՄԱՄՈՒԼԻ ԱԿՈՒՄԲ

«ՖԵՄԻԴԱ» ՀԿ

Open post
Legal-Consulting

Իրավաբան-խորհրդատուի աշխատանք

«Հայաստանում քաղաքացիական ձայնի և դերի հզորացում՝ հանուն աշխատանքային իրավունքների և սոցիալական պաշտպանության» ծրագրում

Տեխնիկական առաջադրանք

Բազմակողմանի տեղեկատվության ինստիտուտ-Հայաստանը փնտրում է իրավաբան-խորհրդատուի, որը պատասխանատու կլինի «ԵՄ-ն հանուն աշխատանքային իրավունքների. Հայաստանում քաղաքացիական ձայնի և դերի հզորացում՝ հանուն աշխատանքային իրավունքների և սոցիալական պաշտպանության» ծրագրում իրավաբանական խորհրդատվության և օգնության համար: Ծրագրի շրջանակներում մշակվել են աշխատողների աջակցության երեք նորարարական գործիքներ՝ օգնելու վերջիններիս լուծելու աշխատանքային իրավունքներին առնչվող խնդիրներ և ստանալու իրավաբանական աջակցություն: Բացի այդ, գործիքներն օգտագործվում են աշխատանքային իրավունքների խախտումների վերաբերյալ իրազեկությունը բարձրացնելու նպատակով՝ տրամադրելով տեղեկատվություն Հայաստանի օրենսդրության վերաբերյալ, ինչպես նաև այն մասին, թե ինչպես կարող են աշխատողներն ինքնուրույն լուծել զանազան խնդիրներ՝ ամբողջապես իրացնելով իրենց իրավունքները: Իրավաբան-խորհրդատուն պարտավորվում է նաև պատրաստել փաստաթղթեր, մշակել խնդիրների լուծումներ, գրավոր պատասխանել թեժ գծի և չաթբոտի միջոցով ստացվող հարցերին:

Իրավաբան-խորհրդատուն պետք է ունենա գերազանց վերլուծական, հետազոտական ​​և գրավոր հմտություններ, առողջ դատողություններ անելու կարողություն և ունակ լինի արդյունավետ աշխատել թիմում:

Բարձրակարգ իրավախորհրդատուն պետք է ունենա նաև ուժեղ հաղորդակցական հմտություններ, ունակ լինի աշխատել մեծ ծանրաբեռնվածությամբ և սեղմ ժամկետներում և մշտապես հետևի օրենքների վերջին թարմացումներին:

Իրավաբան-խորհրդատուի պարտականությունները

Իրավաբան-խորհրդատուի աշխատանքի ընդհանուր նպատակը ԲՏԻՀ-ին աշխատանքային իրավունքներին առնչվող գործողություններում աջակցելն է՝ հետևյալ հիմնական պարտականությունների կատարմամբ՝

2.1. ուսումնասիրել աշխատանքային իրավունքներին առնչվող հարցերը և բողոքները՝ ստացված https://azdarar.mdi.am անանուն թեժ գծի միջոցով՝ տրամադրելով իրավաբանական օգնություն,

2.2. ստեղծել աշխատանքային իրավունքների խախտումներին և օրենսդրությանն առնչվող բովանդակություն ծրագրի ֆեյսբուքյան էջի (https://www.facebook.com/HavasarEqual/) չաթբոտի համար,

2.3. ծրագրի թեմատիկ բլոգի համար ստեղծել բովանդակություն և մասնակցել կարճ տեսանյութերի և ինֆոգրաֆիկաների պատրաստմանը՝ նվիրված օրենսդրությանը և Հայաստանում աշխատանքային իրավունքների հիմնական խախտումներին,

2.4. պատրաստել աշխատանքային իրավունքների խախտման ներկայացված դեպքերի վերաբերյալ եռամսյակային հաշվետվություններ,

2.5. գնահատել աշխատանքային իրավունքների խնդիրներին առնչվող առցանց գործիքների արդյունավետությունը և անհրաժեշտության դեպքում առաջարկել փոփոխություններ,

2.6. կատարել ծրագրի ղեկավարի կողմից տրված այլ հանձնարարություններ՝ կապված Հայաստանում աշխատանքային իրավունքների և օրենսդրության հետ։

Պահանջներ և հմտություններ

● Կրթություն. առնվազն բակալավրի աստիճան իրավունքի կամ մարդու իրավունքների ոլորտում,

● իրավաբանական խորհրդատուի՝ 3-5 տարվա ապացուցելի/հաջող աշխատանքային փորձ բիզնես ոլորտում և շահույթ չհետապնդող կազմակերպություններում,

● կորպորատիվ իրավունքի և ընթացակարգերի գերազանց իմացություն և ընկալում,

● կազմակերպության արտաքին միջավայրի ազդեցությունների լիարժեք ընկալում,

● մասնագիտական էթիկայի և ազնվության բարձր մակարդակ,

● առողջ դատողություն և իրավիճակներ ու տեղեկատվություն վերլուծելու կարողություն,

● հաղորդակցական գերազանց հմտություններ,

● լավ վերլուծական հմտություններ,

● ճկունություն և մարտահրավերներին ժամանակին և պրոակտիվ կերպով արձագանքելու կարողություն,

● բիզնեսի կառավարման մագիստրոսի կամ բակալավրի աստիճանը կդիտվի որպես առավելություն:

Ծրագրի մասին

«ԵՄ-ն հանուն աշխատանքային իրավունքների. Հայաստանում քաղաքացիական ձայնի և դերի հզորացում՝ հանուն աշխատանքային իրավունքների և սոցիալական պաշտպանության» ծրագիրն իրականացվում է ՕքսԵՋեն հիմնադրամի, «Սոցիոսկոպ» ՀԿ-ի, «Ասպարեզ» լրագրողների ակումբ ՀԿ-ի, «Հայ առաջադեմ երիտասարդություն» ՀԿ-ի, Բազմակողմանի տեղեկատվության ինստիտուտ-Հայաստան ՀԿ-ի կողմից՝ «Իրավունքների պաշտպանություն առանց սահմանների» ՀԿ-ի և Եվրասիա համագործակցություն հիմնադրամի հետ համատեղ:  Ծրագրում ներգրավված շահագրգիռ կողմերը միավորում են իրենց ուժերը համակարգելու «Քաղաքացու ձայն» մասնակցային հարթակը, որը երկրով մեկ կիրականացնի խորհրդատվություններ աշխատանքային իրավունքների խտրականությանը և խախտումներին առնչվող համապատասխան պետական քաղաքականությունների մշակման և իրականացման վերաբերյալ՝ ներգրավելով զարգացող տեղական կազմակերպությունների (grassroots) և ակտիվիստների ոչ ֆորմալ խմբերի:

Open post
TV Tower of Yerevan

Հայտարարություն «Տեսալսողական մեդիայի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխությունների նախագծի մասին

Վաղը՝ հունիսի 21-ին, ավարտվում է պաշտոնական e-draft.am հարթակում տեղադրված` «Տեսալսողական մեդիայի մասին» և հարակից օրենքներում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին օրենքի նախագծի ներկայացման ժամկետը։ Ըստ էության, այս փաստաթուղթը պատշաճ ուշադրության չի արժանացել. առայսօր դրա վերաբերյալ արձանագրվել է 0 կողմ և 0 դեմ ձայն։ Մինչդեռ, ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարության հեղինակած այս օրենսդրական նախաձեռնությունը, որին մասնակցել են նաև Հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովը, Հանրային հեռարձակողի խորհուրդը և «Հայաստանի օպերատորների միություն» ՀԿ-ն, խոր մտահոգություն է առաջացրել տասնյակից ավելի մասնագիտացված լրագրողական կազմակերպությունների շրջանում, ընդ որում՝ և՛ օրինագծի բովանդակության, և՛ դրա մշակման ու ներկայացման գործընթացի առումներով։

Նախ՝ առնվազն տարակուսելի է, որ «Տեսալսողական մեդիայի մասին» ՀՀ օրենքում այսպիսի ծավալուն փոփոխություններ ու լրացումներ կատարելու գաղափարի առաջադրումը, քննարկումն ու բուն նախագծի մշակումը տեղի են ունեցել առանց Ազգային ժողովի պրոֆիլային հանձնաժողովի իմացության և գործուն մասնակցության։ Դա հատկապես անհասկանալի է, եթե հաշվի առնենք, որ տվյալ նախաձեռնությամբ ենթադրվում է փոփոխություններ իրականացնել ոչ միայն վերոնշյալ, այլ նաև ոլորտին վերաբերող 7 այլ օրենքներում, այդ թվում` ԶԼՄ-ների գործունեությունը կարգավորող «Զանգվածային լրատվության մասին» մայր օրենքում։

Բացի այդ, գործընթացում որևէ կերպ չեն ներգրավվել լրագրողական հասարակական կազմակերպությունները, որոնց մեջ կան տասնամյակներ շարունակ հեռարձակման ոլորտի խնդիրներով զբաղվող, բազմաթիվ հետազոտություններ անցկացրած, միջազգային փորձը ուսումնասիրած, վերլուծություններ, առաջարկություններ և օրինագծեր պատրաստած կառույցներ։

Ի վերջո, անընդունելի է, օրինակ, օրենքի նախագծում ներառել լրագրողական էթիկային վերաբերող դրույթներ՝ չխորհրդակցելով այն կազմակերպությունների հետ, որոնք Հայաստանում մասնագիտական էթիկայի կանոնագրի մշակման և ԶԼՄ-ների ինքնակարգավորման  գործընթացը ներդնելու նախաձեռնողներն ու սատարողներն են։ Առհասարակ օրինագծում այնքան շատ են բովանդակային թերություններն ու բացթողումները, որ հնարավոր չէ դրանց անդրադառնալ այս հայտարարության շրջանակներում։ Այդուհանդերձ, նշենք մի քանիսը․ մասնավորապես՝ հասկանալի չէ, թե ինչու է «Տեսալսողական մեդիայի մասին» օրենքից հանվում 1-ին հոդվածի 5-րդ կետի 4-րդ մասը, ինչով, փաստորեն, կարգավորումներից դուրս են մղվում մասնավոր մուլտիպլեքսի սլոթ օգտագործող հեռուստաընկերությունները։ Ինչ է, օրինագծի հեղինակները համոզված են, որ երկրում չի ձևավորվելու և չի գործելու վերգետնյա թվային հեռարձակման մասնավոր ցա՞նց։ Կամ․երբ պարտադրվում է հեռուստանյութերում հստակ տարանջատել փաստերը կարծիքներից, ինչը գերազանցապես ինքնակարգավորման խնդիր է, արդյո՞ք ՀՌՀ-ն ի վիճակի է լինելու վերհանել ահռելի տեղեկատվական հոսքից այդ պահանջի բոլոր խախտումները և պատասխանատվության ենթարկել դրանց հեղինակներին։ Իհարկե՝ ոչ։ Այստեղ սուբյեկտիվության, կամայականության և ընտրովի մոտեցումների լայն հնարավորություններ են բացվում, ինչն անթույլատրելի է։ Նույնը կարելի է ասել միայն հավաստի փաստեր հրապարակելու պահանջի մասին։ Այսպիսի դրույթները, կրկնում ենք, բազմաթիվ են։


Վերոնշյալ օրինագծի պատրաստումն ու առաջադրումը, իր բովանդակությամբ հանդերձ, հակասում են նաև ԱԺ Գիտության, կրթության, մշակույթի, սփյուռքի, երիտասարդության և սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի, ՀՀ արդարադատության նախարարության ու 11 լրագրողական կազմակերպությունների կողմից նախաձեռնած կարևորագույն գործընթացին, ըստ որի՝ համատեղ ուժերով պետք է նախապատրաստվի Հայաստանի ինֆորմացիոն ոլորտի զարգացման և մեդիա օրենսդրության բարեփոխումների հայեցակարգ, և այդ փաստաթղթում ներառված հիմնարար սկզբունքները պետք է ծառայեն ժամանակակից միջազգային նորմերին համապատասխանող նոր օրենքների մշակմանն ու ընդունմանը։  Դրա վերաբերյալ ապրիլի 19-ին ստորագրվել է համագործակցության եռակողմ Հուշագիր։

Ակնհայտ է, որ առանց համապարփակ հայեցակարգ ունենալու, նման ծավալուն օրենսդրական փոփոխություններն անիմաստ են և անարդյունավետ, ավելին՝ դրանով կշարունակվի մեդիա օրենսդրության բացերը կարկատելու արատավոր պրակտիկան։

Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ կոչ ենք անում․

  • ԲՏԱ նախարարությանը՝ հետ կանչել պաշտոնական e-draft.am հարթակում ներկայացված օրինագծերի փաթեթը, շահագրգիռ պետական և հասարակական կառույցների հետ մասնագիտական բաց քննարկումներ կազմակերպել հեռարձակման ոլորտի օրենսդրական կարգավորումները կատարելագործելու ուղղությամբ։
  • ԱԺ Գիտության, կրթության, մշակույթի, սփյուռքի, երիտասարդության և սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովին և ՀՀ արդարադատության նախարարությանը, հարազատ մնալով լրագրողական կազմակերպությունների հետ համագործակցության Հուշագրի դրույթներին, աշխատանքներ տանել ԲՏԱ նախարարության հետ, որպեսզի «Տեսալսողական մեդիայի մասին» օրենքում ենթադրվող փոփոխությունների իրականացումը համապատասխանեցվի համագործակցության Հուշագրով նախատեսված գործընթացներին՝ ներկայումս մշակվող հայեցակարգի սկզբունքներին համահունչ։

ԽՈՍՔԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԿՈՄԻՏԵ

ԵՐԵՎԱՆԻ ՄԱՄՈՒԼԻ ԱԿՈՒՄԲ

ՄԵԴԻԱ ՆԱԽԱՁԵՌՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԿԵՆՏՐՈՆ

ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐԻ «ԱՍՊԱՐԵԶ» ԱԿՈՒՄԲ

ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱՅԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ

ԲԱԶՄԱԿՈՂՄԱՆԻ ՏԵՂԵԿԱՏՎՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ – ՀԱՅԱՍՏԱՆ

ՀԱՆՐԱՅԻՆ ԼՐԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԱԿՈՒՄԲ

«ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐ ՀԱՆՈՒՆ ԱՊԱԳԱՅԻ» ՀԿ

«ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐ ՀԱՆՈՒՆ ՄԱՐԴՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ» ՀԿ

ԳՈՐԻՍԻ ՄԱՄՈՒԼԻ ԱԿՈՒՄԲ

«ՖԵՄԻԴԱ» ՀԿ

Posts navigation

1 2 3 4 9 10 11
Scroll to top