ՀՀ տեղեկատվական միջավայրը և նարատիվների դինամիկան — ապրիլի 6-12

Մոնիտորինգի վերլուծական զեկույց

1. Համատեքստ

2026 թվականի ապրիլի երկրորդ շաբաթվա տեղեկատվական դաշտը ձևավորվեց ներքաղաքական լարվածության և նախընտրական վերադասավորումների ֆոնին, որտեղ առանցքային տեղ զբաղեցրին մրցակիցների վարկաբեկման, արտաքին ազդեցության և ընտրական գործընթացների շուրջ զարգացումները։ Շաբաթը նշանավորվեց «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության նախընտրական ծրագրի շուրջ քննարկումներով, հատկապես Հայ Առաքելական Եկեղեցու բարենորոգման վերաբերյալ դրույթների մասով, ինչը հանգեցրեց Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի կոշտ արձագանքին և «Եկեղեցի և պետություն» նարատիվի նոր սրացմանը։

2. Ամփոփ վիճակագրություն

2.1. Նարատիվների և դրանց հաճախականության վերլուծություն

Շաբաթվա հիմնական միտումները և նարատիվները՝

1. Մրցակիցների վարկաբեկում (420 հրապարակում) — Այս նարատիվի շրջանակում կենտրոնական թեման ԱԺ-ի դիմաց տեղի ունեցած բողոքի ակցիաներն էին և վարչապետի հայտարարությունը՝ ՔՊ-ի նախկին անդամների մասին, ովքեր, ըստ Նիկոլ Փաշինանի, «դատվելու պատճառով դարձել են ընդդիմադիր»։
2. Արտաքին ազդեցություն (335 հրապարակում) — Տեղեկատվական դաշտում շարունակվում է տարածվել այն թեզը, որ Հայաստանը դարձել է ուժային կենտրոնների բախման կետ: Նշվում է, թե Հայաստանում կան արևմուտքի հատուկ ծառայության աշխատակիցներ, որոնք զբաղվում են մարդկանց հավաքագրումներով: 
3. Սահմաններ և առևտուր (317 հրապարակում) — Շաբաթվա առանցքային թեման Իրանի դերն էր ՀՀ արտաքին առևտրում։ ACSES վերլուծական կենտրոնի և այլ աղբյուրների կողմից շեշտադրվեց, որ Իրանում հնարավոր պատերազմը կարող է վտանգել ՀՀ առևտրաշրջանառության 9%-ը և տարանցիկ ուղիները։

Մյուս նարատիվների վերլուծություն՝

4. Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ (279 հրապարակում) — Ատոմակայանի մասին լուրերը և ՀԷՑ-ին պարտքերի վերաբերյալ կեղծ տեղեկատվությունը հայտնվեցին ապատեղեկատվական հոսքերի կենտրոնում։
5. Էքզիստենցիալ սպառնալիք (241) — Նարատիվը զարգացավ պետականության կորստի և անվտանգային անորոշության շուրջ։ Gallup-ի հարցումները փաստեցին քաղաքացիների շրջանում անվտանգային հարցերի վերաբերյալ մտահոգության բարձր մակարդակի մասին։ Հարցվածների գրեթե կեսը (45,8%) անվտանգային հարցերը դիտարկել է որպես այս պահի գլխավոր խնդիր:
6. Խաղաղություն և TRIPP (235) — Թեմայի շուրջ քննարկումները շարունակվեցին, երբ ԱՄՆ պետդեպարտամենտը վերահաստատեց հանձնառությունը TRIPP նախագծի վերաբերյալ։ Խաղաղաշինական նախաձեռնությունների համատեքստում ապրիլի 10-12-ը Ադրբեջանում տեղի ունեցավ Հայաստանի և Ադրբեջանի քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների հերթական հանդիպումը, որին մասնակցեց նաև Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևը։
7. Ընտրություններ և ԿԸՀ (227) — Նախընտրական գործընթացների շրջանակում միաժամանակ դիտարկվում են թե՛ նոր համագործակցությունների փորձեր, թե՛ արդեն հայտարարված կապերի փլուզում։ Մասնավորապես, «Ազգային ինքնորոշում միավորումի» առաջնորդ Պարույր Հայրիկյանը հաստատել է, որ ընտրություններին մասնակցելու է Վարդան Ղուկասյանի հետ համատեղ, սակայն դեռևս հստակեցված չէ, թե ինչ ձևաչափով են հանդես գալու։ Զուգահեռաբար տեղեկատվական դաշտում շրջանառվել էր նաև «ԴՕԿ» կուսակցության և Ստեփան Դեմիրճյանի հնարավոր համագործակցության մասին տեղեկություն, որը վերջինս հրապարակայնորեն հերքել է՝ ընդգծելով նման պայմանավորվածության բացակայությունը։ Մյուս կողմից, մի շարք քաղաքական ուժեր հստակեցնում են իրենց առանձին մասնակցությունը ընտրություններին։ Հայ ազգային կոնգրեսը հայտարարել է, որ չի միանալու դաշինքներին և ընտրություններին կմասնակցի ինքնուրույն՝ միաժամանակ նշելով, որ փորձել է համագործակցել Սամվել Կարապետյանի ղեկավարած «Ուժեղ Հայաստան» նախաձեռնության հետ, սակայն այդ գործընթացը չի հաջողվել՝ իրենցից անկախ պատճառներով։ Բացի այդ, «Միասնության թևեր» նախաձեռնությունն ու «ՀայաՔվեն» դադարեցրել են համագործակցությունը։ Այս ամբողջ համատեքստում ակնհայտ է դառնում, որ նախընտրական դաշտը ձևավորվում է անկայունության պայմաններում։ Նախըտրական համատեքստում ԿԸՀ նախագահի և ՌԴ դեսպանի հանդիպումը ևս դարձավ քննարկումների թեմա՝ ընտրությունների հնարավոր վերահսկման համատեքստում։ 
8. Զինված ուժեր (204) — Թեմայի շրջանակում շարունակվել են բանակի շուրջ տեղեկատվական և քաղաքական քննարկումները։ ՊՆ-ն ապատեղեկատվություն է որակել պատգամավոր Հայկ Սարգսյանի հայտարարությունները բանակում տիրող իրավիճակի մասին՝ փորձելով հակազդել բանակի վերաբերյալ բացասական ընկալումների տարածմանը։ Միաժամանակ լայն արձագանք է ստացել նաև ԱԺ Պաշտպանության և անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Անդրանիկ Քոչարյանի հայտարարությունը, որտեղ նա, անդրադառնալով որդու ծառայության հարցին, նշել էր․ «Իմ տղան շատ բարձրակարգ տղա է, դու նրա գիտելիքների չափ որ ունենաս, դու էլ չես ծառայի»։ Հայտարարությունը հանրային դաշտում առաջացրել է քննադատություն և շահարկումներ՝ վերածվելով բանակում ծառայության թեմայի շուրջ քննարկման։ Ստեղծված արձագանքների ֆոնին Քոչարյանը հանդես է եկել պարզաբանմամբ և ներողություն է խնդրել։
9. Եվրոպա և Հայաստան (183) — Տարածվեցին թեզեր, որ Հայաստանին երբեք չի կարող անդամակցել Եվրոպական Միությանը: Զուգահեռաբար ակտիվորեն առաջ մղվեց նաև ԵՄ դիտորդական առաքելության արդյունավետությունը կասկածի տակ դնող նարատիվը, որտեղ առաքելությունը ներկայացվում է որպես ոչ լիարժեք գործառույթ իրականացնող և «ժամանակը զվարճանքի վայրերում անցկացնող»։
10. Եկեղեցի և պետություն (171) — Քաղաքական և հոգևոր ինստիտուտների միջև լարվածությունը սրվել է։ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը արձագանքել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության նախընտրական ծրագրում եկեղեցուն վերաբերող դրույթներին, որոնք անդրադառնում են եկեղեցու բարենորոգմանը, կանոնադրության վերանայմանը, և նոր ընտրությունների անցկացմանը՝ դրանք որակելով որպես միջամտություն եկեղեցու ինքնակառավարման դաշտին։

2.2. Նարատիվների հատումների վերլուծություն

Շաբաթվա ամենաազդեցիկ հատումը տեղի ունեցավ «Եկեղեցի և պետություն» և «Ընտրություններ» նարատիվների միջև։ ՔՊ-ի նախընտրական ծրագիրը, որը ներառում է եկեղեցական բարեփոխումներ, դիտարկվեց որպես պետության կողմից հոգևոր ոլորտ ներխուժելու փորձ՝ ձայներ շահելու կամ ազգային շահերին հակասող օրակարգ սպասարկելու նպատակով։

2.3. Հարթակների վերլուծություն

• Telegram (955 հրապարկում) — Մոնիտորինգի ընթացքում հիմնական հարթակն է եղել «Խաղաղության և TRIPP»- (138) և «Էներգետիկա» (112)  թեմաների համար։
• Facebook (758 հրապարկում) — Ամենաակտիվն է եղել «Մրցակիցների վարկաբեկման» (165) և «Ընտրությունների» (95) համար։
• YouTube (643) — Գերիշխել է «Արտաքին ազդեցության» (111) և «Էքզիստենցիալ սպառնալիքի» (95) նարատիվների համար։
• TikTok (287) — Օգտագործվել է «Մրցակիցների վարկաբեկման» (55) և «Էքզիստենցիալ սպառնալիքի» (44) թեմաներով կարճ հոլովակների համար։

2.4. Դերակատարների վերլուծություն

• ՀՀ մեդիա հարթակներ և լրատվամիջոցներ — Այս խումբն ակտիվորեն տարածում էր ԵՄ դիտորդական առաքելության արդյունավետությունը կասկածի տակ դնող թեզեր՝ այն ներկայացնելով որպես ոչ լիարժեք գործառույթ իրականացնող կառույց:
• Անանուն և/կամ չնույնականացված տեղեկատվական կայքեր — Տարածում էին ՀԷՑ-ին վճարումների վերաբերյալ կեղծ և մանիպուլյատիվ տեղեկություններ:
• Քաղաքական գործիչներ և դերակատարներ. ՔՊ-ն (նախընտրական ծրագրի միջոցով) և Մայր Աթոռը (հայտարարություններով) դարձան շաբաթվա գլխավոր քաղաքական նարատիվների ստեղծողները։

3. Ժամանակագրական դինամիկա

---

4. Եզրակացություններ և բացահայտումներ

1. Եկեղեցու բարենորոգումը որպես քաղաքական «ական» — ՔՊ-ի նախընտրական ծրագրում եկեղեցական հարցերի ներառումը դարձավ ընդդիմության համար իշխանությանը «հակաեկեղեցական» և «հակաազգային» պիտակավորելու ևս մեկ առիթ։
2. Իրանի գործոնի տնտեսական ազդեցությունը — Տեղեկատվական դաշտում քննարկվեց Իրանում հնարավոր պատերազմի ուղղակի ազդեցությունը ՀՀ տնտեսության վրա՝ ցույց տալով երկրի լոգիստիկ խոցելիությունը։
3. «Էներգետիկ ֆեյքերի» շարունակականություն — ՀԷՑ-ի և ատոմակայանի շուրջ պարբերական ապատեղեկատվությունը վկայում է էներգետիկ ոլորտը որպես հանրային անհանգստություն գեներացնող թիրախ ընտրելու մասին։
4. «Զվարճանքի» նարատիվը — ԵՄ ներկայության վերաբերյալ բացասական նարատիվը ստացել է նոր երանգավորում՝ դիտորդներին ներկայացնելով որպես զվարճացող խումբ։

Մոնիտորինգն իրականացվել է «Բազմակողմանի տեղեկատվության ինստիտուտ» (MDI) տեղեկատվական ՀԿ-ի կողմից։

Զեկույցը մշակվել է «ՀՀ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների մոնիտորինգի մեթոդաբանությանը»¹համապատասխան։ Տվյալների ավտոմատացված հավաքագրումն ու զեկույցի մշակումն իրականացվել են արհեստական բանականությամբ օժտված գործիքների միջոցով՝ Letsdataթվային մոնիտորինգի գործիքը կիրառվել է առաջնային աղբյուրների տվյալների հավաքագրման համար, իսկ Claude, NotebookLMև Geminiգործիքները՝ զեկույցի գեներացման համար։

Վերլուծությունը հիմնված է նախապես ընտրված 250 աղբյուրների (նույնն է՝ դերակատարներ) ցուցակի վրա։ Գործընթացն ուղեկցվել է մասնագիտական վերահսկողությամբ՝ մոնիտորինգի մասնագետի և տվյալների հավաքագրման մասնագետի մասնակցությամբ՝ հավաստիության երաշխավորման նպատակով:

1. ↩︎