ՀՀ տեղեկատվական միջավայրը և նարատիվների դինամիկան — մարտի 23-31

Մոնիտորինգի վերլուծական զեկույց

1. Համատեքստ

2026 թվականի մարտի վերջին տասնօրյակը բնութագրվեց ներքաղաքական բախումների նոր փուլով։ Շաբաթվա տեղեկատվական օրակարգը կտրուկ փոխվեց մարտի 29-ին (Ծաղկազարդի տոնին) Սուրբ Աննա եկեղեցում տեղի ունեցած միջադեպից հետո, երբ վարչապետի այցի ժամանակ տեղի ունեցած քաշքշուկը վերածվեց քրեական հետապնդումների և նոր քաղաքական լարվածության։ Միաժամանակ, շարունակվեց «գոյաբանական սպառնալիքի» դիսկուրսը, որտեղ ընտրությունները ներկայացվում են որպես պետության լինել-չլինելու հարց։

Կանխատեսվում է, որ ապրիլին նախընտրական քարոզչությունը կտեղափոխվի ավելի տեխնոլոգիական հարթություն՝ օգտագործելով ԱԲ գործիքները և «հիբրիդային» ազդեցության մեթոդները։

2. Ամփոփ վիճակագրություն

Նարատիվ և նյութերի քանակ (նվազման կարգով)	Դերակատարների խումբ	Facebook	Telegram	YouTube	TikTok	Ընդհանուր
1. Մրցակիցների վարկաբեկում	ՀՀ մեդիա հարթակներ	53	158	114	62	387
2. Արտաքին ազդեցություն	Անանուն կայքեր	14	108	110	51	283
3. Սահմաններ և առևտուր	ՀՀ մեդիա հարթակներ	22	110	112	34	278
4. Ընտրություններ և ԿԸՀ	Քաղաքական գործիչներ	45	133	67	15	260
5. Էքզիստենցիալ սպառնալիք	Քաղաքական գործիչներ	17	57	148	30	252
6. Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ	ՀՀ մեդիա հարթակներ	25	110	51	30	216
7. Եկեղեցի և պետություն	ՀՀ մեդիա հարթակներ	14	66	90	34	204
8. Զինված ուժեր	ՀՀ մեդիա հարթակներ	23	94	49	38	204
9. Եվրոպա և Հայաստան	ՀՀ մեդիա հարթակներ	11	104	71	9	195
10. Խաղաղություն և TRIPP	ՀՀ մեդիա հարթակներ	9	95	29	12	145
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ		233	1035	876	315	2459

2.1. Նարատիվների և դրանց հաճախականության վերլուծություն

Շաբաթվա հիմնական միտումները և նարատիվները՝

Մրցակիցների վարկաբեկում (387 հրապարակում). այս նարատիվի գագաթնակետը մարտի 30-31-ն էր՝ կապված Սուրբ Աննա եկեղեցու միջադեպի հետ։ Քրեական հետապնդումները 3 անձի նկատմամբ և դրան հաջորդած խուզարկությունները ներկայացվեցին որպես ընդդիմադիր հայացքներ ունեցողներին լռեցնելու փորձ: TikTok-ում այս թեման ստացավ լայն տարածում կարճ վիրուսային հոլովակների միջոցով։

Արտաքին ազդեցություն (283 հրապարակում). տեղեկատվական դաշտում ակտիվորեն շրջանառվում են թեզեր այն մասին, որ արտաքին ուժերը վերահսկում են ընտրական գործընթացը։ Սա ներկայացվում է որպես «հիբրիդային պատերազմի» մաս, որի նպատակն է խարխլել վստահությունը ինստիտուտների նկատմամբ։

Սահմաններ և առևտուր (278 հրապարակում). մարտի 25-ին նկատվեց այս նարատիվի աճ՝ պայմանավորված ՀԱՊԿ-ի հետ հարաբերությունների և Ռուսաստանի հետ առևտրաշրջանառության թեմաներով: Շեշտադրվում է Հայաստանի տնտեսական կախվածությունը և հնարավոր ռիսկերը արտաքին քաղաքական վեկտորի փոփոխության դեպքում։

Մյուս նարատիվների վերլուծություն՝

Ընտրություններ և ԿԸՀ (260 հրապարակում). ուշադրության կենտրոնում է նախընտրական դաշտի վերաձևավորումը․ «Ուժեղ Հայաստանը» դաշինք է կազմել «Նոր դարաշրջան»-ի և «Միավորված հայեր»-ի հետ՝ հայտարարելով համատեղ մասնակցություն ընտրություններին և միավորում ընդհանուր քաղաքական օրակարգի շուրջ։

Էքզիստենցիալ սպառնալիք (252). նարատիվը կառուցվում է անվտանգության և պետականության պահպանման շուրջ սրված հռետորաբանության վրա։ Իշխանական դաշտը շրջանառվում է այն թեզը, որ ՔՊ-ի կողմից սահմանադրական մեծամասնության բացակայությունը կարող է հանգեցնել նոր, «աղետաբեր» պատերազմի, ինչն ուղեկցվում է նաև արտաքին քաղաքական մակարդակում հնչող գնահատականներով, որ այլընտրանքային սցենարներում կարող է կասկածի տակ դրվել Հայաստանի գոյությունը որպես անկախ պետություն։ «Հայաստան» դաշինքի ուղերձն էլ Կոտայքում հստակեցրեց իրենց դիրքորոշումը՝ ընտրությունները ոչ թե քաղաքական են, այլ «գոյաբանական հարց» երկրի համար։

Եկեղեցի և պետություն (204). նարատիվը ձևավորվեց ԱԺ ընդունած «Հողային օրենսգրքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագծի շուրջ, որով սահմանվում է, որ Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածնին հողատարածքներ կտրամադրվեն միայն օգտագործման իրավունքով։ Թեև քննարկումների ընթացքում իշխանության ներկայացուցիչները շեշտում էին, որ փոփոխությունները ուղղված չեն եկեղեցու դեմ և նպատակ ունեն կարգավորել հողային հարաբերությունները, թեման ակտիվ արձագանք գտավ եկեղեցի-իշխանություն հարաբերությունների համատեքստում։

Զինված ուժեր (204). նարատիվն ուղղված է պաշտպանական համակարգի և զինծառայողների վարկաբեկմանը։ Շրջանառվեց ապատեղեկատվություն պատերազմի մասնակիցների պարգևները հետ վերցնելու մասին։ Հանրային դիսկուրսում արտահայտվեցին նաև պատերազմի հետևանքներին առնչվող զգայուն թեմաներ․ անհետ կորածների և զոհվածների հարազատները բողոքի ակցիա անցկացրին՝ պահանջելով հրապարակել 44-օրյա պատերազմի հանգամանքներն ուսումնասիրող քննիչ հանձնաժողովի զեկույցը։ Բացի այդ, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունը մայիսի 28-ին նախատեսվող զորահանդեսի վերաբերյալ՝ այն ներկայացնելով որպես «հաշվետվություն քաղաքացիներին», ընդգծեց խաղաղության օրակարգի պահպանման շուրջ մոտեցումները։

Եվրոպա և Հայաստան (195). մարտի 23-ին արձանագրվեց պիկ՝ պայմանավորված ԵՄ-ի կողմից Անվտանգության և պաշտպանության ընդհանուր քաղաքականության շրջանակում առաքելության ստեղծման գաղափարի հավանությամբ։ Մարտի 27-ին ևս ընդգծվեց ԵՄ-Հայաստան հարաբերությունների խորացման օրակարգը՝ Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիու Կոշտայի հայտարարությամբ, որը շեշտում էր Հայաստանի՝ որպես կարևոր գործընկեր լինելու հանգամանքը և առաջին ԵՄ-Հայաստան գագաթնաժողովից ակնկալվող համագործակցության խորացումը։

Խաղաղություն և TRIPP (145). Ռոբերտ Քոչարյանի քննադատությունը՝ TRIPP-ի և «Խաղաղության խաչմերուկի» հակասության վերաբերյալ, դարձավ շաբաթվա քննարկվող տնտեսական թեզերից մեկը։ Դրան զուգընթաց հանրային դիսկուրսում ընդգծվեց նաև ՀՀ և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հեռախոսազրույցը, որի ընթացքում, ըստ ԱԳՆ հայտարարության, արձանագրվեցին հետագա կարգավորման գործընթացում առկա «դրական զարգացումները» և քննարկվեցին տարածաշրջանային ու բազմակողմ ձևաչափերում փոխգործակցության հարցերը։

2.2. Նարատիվների հատումների վերլուծություն

Այս ժամանակահատվածի ամենաազդեցիկ հատումը ձևավորվեց «Ընտրություններ և ԿԸՀ» և «Էքզիստենցիալ սպառնալիք» նարատիվների միջև, որտեղ նախընտրական գործընթացը ներկայացվում է ոչ միայն քաղաքական մրցակցության, այլև անվտանգային մեծ ռիսկերի շրջանակում։

2.3. Հարթակների վերլուծություն

Telegram (1035). առաջատար հարթակն է բոլոր նարատիվների օպերատիվ տարածման համար, հատկապես «Մրցակիցների վարկաբեկման» (158):

YouTube (876). գերիշխում է «Էքզիստենցիալ սպառնալիքի» (148) և «Եկեղեցի և պետություն» (90) վերլուծական հոլովակների համար։

TikTok (315). շարունակում է աճել՝ որպես արագ քարոզչության և վարկաբեկման գործիք (62 հրապարակում «Մրցակիցների վարկաբեկում» թեմայով)։

3. Ժամանակային դինամիկա

Նարատիվ	23.03	24.03	25.03	26.03	27.03	28.03	29.03	30.03	31.03	Total
1. Մրցակիցների վարկաբեկում	42	47	37	31	55	23	24	61	67	387
2. Արտաքին ազդեցություն	45	20	31	29	54	23	11	39	31	283
3. Սահմաններ և առևտուր	49	34	73	23	34	10	4	25	26	278
4. Ընտրություններ և ԿԸՀ	15	35	25	25	36	13	12	58	41	260
5. Էքզիստենցիալ սպառնալիք	28	39	65	25	30	16	3	26	20	252
6. Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ	29	31	31	31	46	7	7	21	13	216
7. Եկեղեցի և պետություն	24	16	33	7	9	14	12	54	35	204
8. Զինված ուժեր	32	23	32	36	32	4	5	26	14	204
9. Եվրոպա և Հայաստան	52	12	29	42	23	10	4	4	19	195
10. Խաղաղություն և TRIPP	30	30	15	10	8	10	20	15	7	145
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ	346	287	371	259	327	130	102	329	273	2459

4. Եզրակացություններ և բացահայտումներ

«Գոյաբանական» քարոզչության մոբիլիզացիա. ընտրությունների ներկայացումը որպես «գոյաբանական հարց» դարձավ և՛ իշխանության, և՛ ընդդիմության քարոզչության հիմնական գիծը։

Հիբրիդային ազդեցության և լեգիտիմության ճգնաժամ. արտաքին ուժերի կողմից ընտրությունները վերահսկելու կամ կեղծելու մասին թեզերը կանխամտածված կերպով ներարկվում են տեղեկատվական դաշտ՝ լեգիտիմության ճգնաժամ ստեղծելու համար։

Թիրախային ապատեղեկատվություն. պատերազմի մասնակիցների պարգևները հետ վերցնելու մասին կեղծ լուրերի տարածումը վկայում է բանակի և պետության միջև վստահությունը խարխլելու նպատակաուղղված փորձերի մասին։

Քրեական հետապնդումը որպես «լռեցման» գործիք.դատական գործողությունները և խուզարկությունները ներկայացվում են որպես քաղաքական հետապնդումների նոր ալիք՝ ընդդիմադիր դաշտը կաթվածահար անելու նպատակով։

Մոնիտորինգն իրականացվել է «Բազմակողմանի տեղեկատվության ինստիտուտ» (MDI) տեղեկատվական ՀԿ-ի կողմից։

Զեկույցը մշակվել է «ՀՀ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների մոնիտորինգի մեթոդաբանությանը» ¹ համապատասխան։ Տվյալների ավտոմատացված հավաքագրումն ու զեկույցի մշակումն իրականացվել են արհեստական բանականությամբ օժտված գործիքների միջոցով՝

Letsdataթվային մոնիտորինգի գործիքը կիրառվել է առաջնային աղբյուրների տվյալների հավաքագրման համար, իսկ Claude, NotebookLM և Gemini գործիքները՝ զեկույցի գեներացման համար։

Վերլուծությունը հիմնված է նախապես ընտրված 250 աղբյուրների (նույնն է՝ դերակատարներ) ցուցակի վրա։ Գործընթացն ուղեկցվել է մասնագիտական վերահսկողությամբ՝ մոնիտորինգի մասնագետի և տվյալների հավաքագրման մասնագետի մասնակցությամբ՝ հավաստիության երաշխավորման նպատակով:

1. Մոնիտորինգի մեթոդաբանություն — https://mdi.am/elections2026  ↩︎