6 Ապրիլի, 2026

ՀՀ տեղեկատվական միջավայրը և նարատիվների դինամիկան — ապրիլի 1-5

Մոնիտորինգի վերլուծական զեկույց

1. Համատեքստ

Ապրիլի առաջին շաբաթը «Մրցակիցների վարկաբեկում» նարատիվը պահպանեց իր գերիշխող դիրքը՝ ֆոկուսը տեղափոխելով իրավական դաշտ։ Սուրբ Աննա եկեղեցու միջադեպի զարգացումները դարձան հիմնական թեման, որի շրջանակում ակտիվորեն քննարկվեցին քրեականացման միտումները և անհամաձայնությունների նկատմամբ կիրառվող մեխանիզմները։ Սա նպաստեց քաղաքական դիսկուրսի ավելի կոնֆլիկտային և բևեռացված կառուցմանը։

Միաժամանակ, արտաքին օրակարգում նկատվեց Ռուսաստանի գործոնի ակտիվացում` Նիկոլ Փաշինյանի՝ Մոսկվա կատարած այցով պայմանավորված: ԵԱՏՄ-ԵՄ անհամատեղելիության վերաբերյալ հնչեցված հայտարարությունները վերակենտրոնացրին ուշադրությունը Հայաստանի արտաքին քաղաքական հավասարակշռման ռազմավարության վրա։ Վլադիմիր Պուտինը նաև ընդգծեց, որ Ռուսաստանը շահագրգռված է, որպեսզի ռուսամետ դիրքորոշում ունեցող քաղաքական ուժերը լիարժեք մասնակցեն Հայաստանի ներքաղաքական գործընթացներին, այդ թվում՝ ընտրություններին, նույնիսկ նշելով, որ թեև նրանցից որոշները գտնվում են կալանքի տակ։ Այս հայտարարությունը լրացուցիչ շեշտադրեց արտաքին դերակատարների հետաքրքրվածությունը Հայաստանի ներքաղաքական դաշտի նկատմամբ՝ ուժեղացնելով «Արտաքին ազդեցություն» նարատիվը և ակտիվացնելով դրա շուրջ բանավեճը տարբեր դերակատարների միջև։

2. Ամփոփ վիճակագրություն

Նարատիվ և նյութերի քանակ (նվազման կարգով)	Դերակատարների խումբ	Facebook	Telegram	YouTube	TikTok	Ընդհանուր
1. Մրցակիցների վարկաբեկում	ՀՀ մեդիա հարթակներ	153	97	71	51	372
2. Արտաքին ազդեցություն	Անանուն կայքեր	99	92	100	40	331
3. Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ	ՀՀ մեդիա հարթակներ	67	105	61	29	262
4. Էքզիստենցիալ սպառնալիք	Քաղաքական գործիչներ	60	72	89	30	251
5. Սահմաններ և առևտուր	ՀՀ մեդիա հարթակներ	71	127	39	12	249
6. Զինված ուժեր	ՀՀ մեդիա հարթակներ	58	105	46	36	245
7. Խաղաղություն և TRIPP	ՀՀ մեդիա հարթակներ	76	102	52	13	243
8. Ընտրություններ և ԿԸՀ	Քաղաքական գործիչներ	103	68	20	11	202
9. Եվրոպա և Հայաստան	ՀՀ մեդիա հարթակներ	54	95	33	13	195
10. Եկեղեցի և պետություն	ՀՀ մեդիա հարթակներ	24	35	84	8	151
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ		765	898	595	245	2503

2.1. Նարատիվների և դրանց հաճախականության վերլուծություն

Շաբաթվա հիմնական միտումները և նարատիվները՝

Մրցակիցների վարկաբեկում (372 հրապարակում) — Նարատիվը շարունակում է մնալ գերիշխող։ Շեշտադրումը տեղափոխվել է իրավական դաշտ՝ Սուրբ Աննա եկեղեցու միջադեպի հետևանքների քննարկմամբ։ Քննադատվում է անհամաձայնությունները քրեականացման միտումները։

Արտաքին ազդեցություն (331 հրապարակում) — Այս բաժնում արձանագրվեց Ռուսաստանի գործոնի ակտիվացում՝ Նիկոլ Փաշինյանի Ռուսաստանի Դաշնություն կատարած աշխատանքային այցի ֆոնին։ Վլադիմիր Պուտինը ընդգծեց, որ Հայաստանի միաժամանակյա անդամակցությունը Եվրասիական տնտեսական միությանը (ԵԱՏՄ) և Եվրամիությանը (ԵՄ) անհնար է, ինչին ի պատասխան Նիկոլ Փաշինյանը նշեց, որ թեև հասկանում է այդ անհամատեղելիությունը, սակայն այս փուլում երկու ուղղություններով ձևավորված օրակարգերը գործնականում համատեղելի են և կշարունակվեն այնքան ժամանակ, քանի դեռ դա հնարավոր է։

Կենտրոնական թեման ՀԷՑ-ն է — ՓԲԸ-ի նախկին տնօրենի պաշտոնակատարը պնդել է, որ ՀԷՑ-ը «խլելու» գործընթացը զուտ քաղաքական է, ինչը բացահայտվել է դատավարության ընթացքում։ Նույն բաժնում արձանագրվել է նաև Մեծամորի ատոմակայանի՝ ժամանակավորապես (ապրիլի 1-5-ը) շահագործումից դուրս բերվելու թեմային առնչվող ակտիվություն: Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարը նշել է, որ գործընթացը տեղի է ունենում արևային էներգիայի արտադրության աճի ֆոնին։

Մյուս յոթ նարատիվների վերլուծություն՝

Էքզիստենցիալ սպառնալիք (251 հրապարակում) — Թե՛ ընդդիմությունը, թե՛ իշխանությունը շարունակում են ընտրությունները ներկայացնել որպես պետության գոյության վերջին հնարավորություն:

Սահմաններ և առևտուր (249 նյութ) — Նարատիվի առանցքում հայ-ռուսական տնտեսական հարաբերությունների հնարավոր վատթարացումն էր։ ՌԴ փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկի նախազգուշացումը ներկայացվեց որպես ուղղակի տնտեսական սպառնալիք:

Զինված ուժեր (245 հրապարակում) — Լուսաբանվել է Պաշտպանության նախարարության դիմաց անցկացված բողոքի ակցիան, որտեղ զինծառայողների ծնողները պահանջում են, որ 2025թ. ամռանը զորակոչված իրենց որդիները նույնպես ծառայեն 18 ամիս։

Խաղաղություն և TRIPP (243 հրապարակում) — Վարչապետ Փաշինյանը վերահաստատեց Հայաստանի շահագրգռվածությունը TRIPP ծրագրի շուտափույթ իրականացման հարցում։

Ընտրություններ և ԿԸՀ (202 հրապարակում) — Նարատիվը սերտաճել է արտաքին միջամտության թեզերի հետ: Արտաքին համատեքստում Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է, որ Ռուսաստանը շահագրգռված է ընտրություններին բոլոր քաղաքական ուժերի մասնակցությամբ և կշարունակի հարաբերությունների զարգացումը՝ անկախ ընտրությունների արդյունքից։ Ներքին համատեքստում քաղաքական դաշտը վերադասավորվում էր. Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունը հայտատարեց, որ որոշել է անմիջական չմասնակցել հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրություններին, մինչդեռ ՆԺԱՐ սահմանադրական շարժումն ու «Բոլորին դեմ եմ» կուսակցությունը միավորվեցին ընտրություններին համատեղ մասնակցելու համար։

Եվրոպա և Հայաստան (195 նյութ) — ԵՄ մոնիտորինգային առաքելության նոր ղեկավար Սատու Կոյվուի ժամանումը և ԵՄ դեսպան Մարագոսի աջակցությունը ժողովրդավարությանը ներկայացվում են որպես Հայաստանում Արևմուտքի ամրապնդման փորձ։

Եկեղեցի և պետություն (151 նյութ) — Ապրիլի 2-ի խորհրդարանական լսումները բացահայտեցին իշխանություն-եկեղեցի խորացող ճեղքվածքը։ Ելույթներում հնչեցին մեղադրանքներ պետության կողմից եկեղեցու ներքին գործերին միջամտելու մասին։

2.2. Նարատիվների հատումների վերլուծություն

Շաբաթվա ընթացքում հիմնական հատումը ձևավորվեց «Արտաքին ազդեցություն» և «Ընտրություններ և ԿԸՀ» նարատիվների միջև՝ ստեղծելով փոխկապակցված դիսկուրս, որտեղ արտաքին դերակատարների հայտարարություններն ու ազդակները անմիջապես վերածվեցին ներքաղաքական գործընթացների մեկնաբանման հիմքի։ Արդյունքում նարատիվների համադրումը ուժեղացրեց քաղաքական զգայունության մակարդակը:

2.3. Հարթակների վերլուծություն

Telegram (898 հրապարակում) — Մոնիտորինգի ընթացքում հիմնական հարթակն է եղել «Սահմանների» (127) և «Էներգետիկայի» (105) թեմաները արծարծելու համար:

YouTube (595) — Գերիշխող է «Եկեղեցի և պետություն» (84) և «Էքզիստենցիալ սպառնալիքի» (89) վերլուծական հաղորդումների համար:

Facebook (765) — Ամենաակտիվն է «Մրցակիցների վարկաբեկման» (153) և «Ընտրություններ և ԿԸՀ» (103) թեմաներով:

TikTok (245) — Օգտագործվում է կարճ, հաճախ «Արտաքին ազդեցության» թեմաներով հոլովակների համար (40):

2.4. Դերակատարների վերլուծություն

1. ՀՀ մեդիա հարթակներ և լրատվամիջոցներ — Այս խումբը շաբաթվա ընթացքում կենտրոնացած էր տնտեսական և ինստիտուցիոնալ խնդիրների լուսաբանման վրա։ Հատկապես ակտիվ էին ԱԺ լսումների վերաբերյալ նյութերը, որոնք հաճախ կրում էին վերլուծական բնույթ՝ կասկածի տակ դնելով իշխանության գործողությունների իրավաչափությունը:

2. Անանուն և/կամ չնույնականացված տեղեկատվական կայքեր — Այս դերակատարները հանդես եկան որպես ապատեղեկատվության տարածման հիմնական միջոցներ:

3. Քաղաքական գործիչներ և դերակատարներ — Այս խումբը գեներացրեց շաբաթվա գլխավոր քաղաքական նարատիվները՝ ընտրությունները ներկայացնելով որպես գոյաբանական խնդիր:

3. Ժամանակային դինամիկա

Նարատիվ	01.04	02.04	03.04	04.04	05.04	Total
1. Մրցակիցների վարկաբեկում	85	64	109	98	16	372
2. Արտաքին ազդեցություն	77	74	87	65	28	331
3. Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ	42	110	55	33	22	262
4. Էքզիստենցիալ սպառնալիք	62	26	52	101	10	251
5. Սահմաններ և առևտուր	24	118	37	51	19	249
6. Զինված ուժեր	70	72	52	41	10	245
7. Խաղաղություն և TRIPP	67	109	31	23	13	243
8. Ընտրություններ և ԿԸՀ	43	29	75	48	7	202
9. Եվրոպա և Հայաստան	60	39	31	22	43	195
10. Եկեղեցի և պետություն	17	107	5	5	17	151
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ	547	748	534	487	185	2503

4. Եզրակացություններ և բացահայտումներ

Իրավական գործընթացներ — Սուրբ Աննա եկեղեցու միջադեպը և 18-ամյա դպրոցականի երկու ամսով կալանավորումը դարձան շաբաթվա առանցքային զարգացումները՝ ձևավորելով լայն հանրային և քաղաքական արձագանք։ Այս զարգացումները բարձրացրին իրավական մեխանիզմների կիրառման համաչափության հարցը՝ խորացնելով անվստահությունն ու բևեռացումը հանրային դիսկուրսում։

Աշխարհաքաղաքական միջամտության մրցավազք — Շաբաթվա ընթացքում զուգահեռաբար շրջանառվեցին երկու հակադիր ուղղություններ՝ Ռուսաստանի կողմից ներքաղաքական գործընթացների նկատմամբ հետաքրքրվածության ընդգծումը և ԵՄ-ի ներկայության ամրապնդումը։

Տնտեսական ակտիվների քաղաքականացում (ՀԷՑ) — Էներգետիկ ենթակառուցվածքների շուրջ իրավական վեճերը ներկայացվում են որպես քաղաքական պայքարի մաս, ինչը սպառնում է ներդրումային միջավայրին և տնտեսական կայունությանը։

Ընտրությունները որպես գոյաբանական կռիվ — Չնայած նոր իրադարձություններին, «գոյաբանական սպառնալիքի» թեզը մնում է և՛ իշխանության, և՛ ընդդիմության ամենակայուն և հաճախակի կիրառվող գործիքը։

Մոնիտորինգն իրականացվել է «Բազմակողմանի տեղեկատվության ինստիտուտ» (MDI) տեղեկատվական ՀԿ-ի կողմից։

Զեկույցը մշակվել է «ՀՀ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների մոնիտորինգի մեթոդաբանությանը»¹ համապատասխան։ Տվյալների ավտոմատացված հավաքագրումն ու զեկույցի մշակումն իրականացվել են արհեստական բանականությամբ օժտված գործիքների միջոցով՝

Letsdata թվային մոնիտորինգի գործիքը կիրառվել է առաջնային աղբյուրների տվյալների հավաքագրման համար, իսկ Claude, NotebookLM և Gemini գործիքները՝ զեկույցի գեներացման համար։

Վերլուծությունը հիմնված է նախապես ընտրված 250 աղբյուրների (նույնն է՝ դերակատարներ) ցուցակի վրա։ Գործընթացն ուղեկցվել է մասնագիտական վերահսկողությամբ՝ մոնիտորինգի մասնագետի և տվյալների հավաքագրման մասնագետի մասնակցությամբ՝ հավաստիության երաշխավորման նպատակով: