ՀՀ տեղեկատվական միջավայրը և նարատիվների դինամիկան — հունիսի 8- հունիսի 14

 Մոնիտորինգի վերլուծական զեկույց

1. Համատեքստ

2026 թվականի հունիսի երկրորդ շաբաթը (հունիսի 8-14) լի էր հետընտրական տեղեկատվական զարգացումներով։ «Մրցակիցների վարկաբեկում» նարատիվը ստացավ նոր թափ՝ կապված վարչական ռեսուրսի կիրառման և քաղաքական հետապնդումների մասին պնդումների հետ։ Զուգահեռաբար ակտիվ էին արտաքին ազդեցության, անվտանգային ռիսկերի և հայ-ադրբեջանական բանակցային գործընթացին վերաբերող քննարկումները։ Շաբաթն ամփոփվեց հունիսի 14-ին «Ընտրություններ և ԿԸՀ» նարատիվի վերջին ակտիվությամբ՝ կապված ԿԸՀ-ի` ԱԺ հերթական ընտրությունների արդյունքների ամփոփման և մանդատների բաշխման մասին որոշման հետ։

2. Ամփոփ վիճակագրություն

Նարատիվ և նյութերի քանակ (նվազման կարգով)	Դերակատարների խումբ	Facebook	Telegram	YouTube	TikTok	Ընդհանուր
1. Եկեղեցի և պետություն	ՀՀ մեդիա հարթակներ	190	141	38	45	414
2. Մրցակիցների վարկաբեկում	ՀՀ մեդիա հարթակներ	232	124	13	24	393
3. Ընտրություններ և ԿԸՀ	ՀՀ մեդիա հարթակներ	198	123	36	7	364
4. Արտաքին ազդեցություն	ՀՀ մեդիա հարթակներ	153	66	69	72	360
5. Էքզիստենցիալ սպառնալիք	ՀՀ մեդիա հարթակներ	144	94	69	34	341
6. Զինված ուժեր	ՀՀ մեդիա հարթակներ	134	125	21	17	297
7. Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ	ՀՀ մեդիա հարթակներ	125	110	44	15	294
8. Խաղաղություն և TRIPP	ՀՀ մեդիա հարթակներ	128	133	18	2	281
9. Սահմաններ և առևտուր	ՀՀ մեդիա հարթակներ	102	111	50	9	272
10. Եվրոպա և Հայաստան	ՀՀ մեդիա հարթակներ	107	115	22	3	247
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ		1563	1122	380	198	3263

2.1. Նարատիվների և դրանց հաճախականության վերլուծություն

Շաբաթվա հիմնական միտումները և նարատիվները՝

1. Եկեղեցի և պետություն (414 հրապարակում) — Ռուսալեզու աղբյուրներում տարածվում էին հրապարակումներ, որոնցում Նիկոլ Փաշինյանի վերընտրությունը ներկայացվում էր որպես սպառնալիք Հայ Առաքելական եկեղեցու համար։ Մասնավորապես, պնդումներ էին արվում, թե իշխանությունները փորձում են թուլացնել եկեղեցու դերը, միջամտել կաթողիկոսի ընտրության գործընթացին և սահմանափակել այն որպես հայկական ազգային ինքնության և սփյուռքի միավորման կարևոր ինստիտուտ։
2. Մրցակիցների վարկաբեկում (393 հրապարակում — Հետընտրական շրջանում շարունակվում են մեղադրանքները վարչական ռեսուրսի չարաշահման և քաղաքական հետապնդումների վերաբերյալ: Նիկոլ Փաշինյանի կողմից Սամվել Կարապետյանի և «Ուժեղ Հայաստանի» դեմ ներկայացված զրպարտության հայցերը, ինչպես նաև ինչպես նաև «300 հազար ադրբեջանցիների վերադարձի» վերաբերյալ պնդումների շուրջ առաջացած աղմուկը ցույց տվեցին, որ քաղաքական մրցակցությունը հետընտրական շրջանում ևս շարունակում է արտահայտվել փոխադարձ մեղադրանքների, ապատեղեկատվության մասին պնդումների և հանրային հեղինակության համար պայքարի միջոցով։

Քաղաքական հռետորաբանության մեջ օգտագործվող «եռագլուխ մաֆիա», «կործանել», «ծնկի բերել» ձևակերպումները նպաստում էին հակառակորդների դիվականացման, հանրային հեղինակության վնասման և քաղաքական բևեռացման խորացմանը՝ մրցակցությունը ներկայացնելով ոչ թե ծրագրային պայքարի, այլ «ժողովրդի» և «վտանգավոր հակառակորդների» միջև առճակատման տրամաբանությամբ։

3. Ընտրություններ և ԿԸՀ (364 հրապարակում) —  Ընտրությունների շաբաթը տեղեկատվական դաշտում կենտրոնացած էր ընտրական գործընթացի լեգիտիմության, հնարավոր խախտումների և արդյունքների շուրջ քաղաքական հակասությունների վրա։ Ընտրության օրը և դրան հաջորդած օրերին ակտիվորեն տարածվում էին ընտրակաշառքի, վարչական ռեսուրսի չարաշահման, քվեարկության ընթացակարգերի խախտումների և իրավապահ մարմինների արձագանքի վերաբերյալ հաղորդումներ։ Զուգահեռաբար Հակակոռուպցիոն կոմիտեն հաղորդեց ընտրակաշառք տալու և ստանալու նոր դեպքերի բացահայտման մասին։

Քվեարկությունից հետո ուշադրության կենտրոնում հայտնվեցին արդյունքների ամփոփման և դրանց վիճարկման գործընթացները։ Նիկոլ Փաշինյանի՝ նախնական արդյունքների փուլում հաղթանակի մասին հայտարարությունը քննադատության արժանացավ ընդդիմադիր ուժերի կողմից, որոնք այն գնահատում էին որպես վաղաժամ և քաղաքական բնույթի հայտարարություն։ Նախնական արդյունքների հրապարակումից հետո «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքը դիմում ներկայացրեց ԿԸՀ՝ ընտրություններն անվավեր ճանաչելու պահանջով, իսկ Ռոբերտ Քոչարյանը հայտարարեց արդյունքները վիճարկելու մտադրության մասին՝ վկայակոչելով խախտումների և միջամտությունների մասին պնդումները։ Քննարկումների առանձին ուղղություն դարձան նաև ԿԸՀ-ի կողմից մի շարք տեղամասերի արդյունքների անվավեր ճանաչման որոշումները և դրանց հնարավոր ազդեցությունը՝ ընտրություններում քաղաքական ուժերի վերջնական արդյունքների վրա։ Հատկապես ակտիվ քննարկվում էր ԲՀԿ-ի շուրջ իրավիճակը, քանի որ կուսակցությունը չէր հաղթահարել անցողիկ շեմը և պնդում էր, որ անվավեր ճանաչված երկու տեղամասերի արդյունքները կարող էին վճռորոշ լինել խորհրդարանում ներկայացվածություն ստանալու համար։ Այս համատեքստում կուսակցությունը դատարանում վիճարկեց ԿԸՀ որոշումները։ Միևնույն ժամանակ ԿԸՀ-ն հրապարակեց ընտրությունների վերջնական արդյունքները և մանդատների բաշխումը՝ հայտարարելով, որ անվավեր ճանաչված տեղամասերի արդյունքները չեն ազդում ընտրությունների ընդհանուր պատկերի վրա։

Ընտրություններին առնչվող իրավական գործընթացների համատեքստում հանրային արձագանք ստացավ նաև Արտուր Օսիպյանի կալանքի վերացման և ազատ արձակման մասին դատախազության որոշումը։

Մյուս յոթ նարատիվների վերլուծությունը՝

4. Արտաքին ազդեցություն (360 հրապարակում) — Շարունակվում են քննարկումները ընտրական գործընթացներին արտաքին միջամտության և «օտարերկրյա գործակալների» դերի մասին։ Նարատիվի շրջանակում ուշադրության արժանացավ նաև Սերգեյ Լավրովի հայտարարությունը, ըստ որի՝ Հայաստանը երկու տարուց ավելի պարտք ունի ՀԱՊԿ բյուջեին, և կազմակերպությունում քննարկվում է կանոնադրական միջոցների կիրառման հարցը։
5. Էքզիստենցիալ սպառնալիք (341 հրապարակում) — Հետընտրական շրջանում սոցիալական մեդիա հարթակներում դեռևս շրջանառվում էին նախընտրական շրջանում երկրի ապագային սպառնացող վտանգների մասին վերլուծությունները՝ կապված ընտրության արդյունքների հետ։
6. Զինված ուժեր (297 հրապարակում) — Զինված ուժերի նարատիվի շրջանակում քննարկումների հիմնական թեմաներից մեկը դարձավ Սյունիքի մարզի 35/65 ընտրատեղամասում արձանագրված դեպքը, որտեղ, ըստ «Ականատես» դիտորդական առաքելության, ժամը 20։00-ից հետո մոտ 480 զինծառայողի թույլատրվել է մասնակցել քվեարկությանը։ Որոշ ժամանակ անց ԿԸՀ-ն անվավեր ճանաչեց այդ ընտրատեղամասի քվեարկության արդյունքները։ 
7. Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ (294) — Ուշադրության կենտրոնում էր գազի սակագնի թեման, որը հաճախ կապվում էր հայ-ռուսական հարաբերությունների և Հայաստանի էներգետիկ կախվածության հարցերի հետ։ Այս համատեքստում ՏԿԵ նախարար Դավիթ Խուդաթյանը հայտարարեց, որ գազի գնի փոփոխության վերաբերյալ մտահոգվելու հիմքեր չկան, քանի որ գործող պայմանագրի ժամկետը դեռ չի ավարտվել, իսկ Ռուսաստանը հիմք չունի այն միակողմանի խզելու։
8. Խաղաղություն և TRIPP (281) — Հունիսի 14-ին Դիլիջանում կայացավ Արմեն Գրիգորյան-Հիքմեթ Հաջիև հանդիպումը, որի ընթացքում քննարկվել են հայ-ադրբեջանական խաղաղության օրակարգին առնչվող հարցեր։ Միաժամանակ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ այս տարի գետնի վրա կսկսվեն TRIPP-ի աշխատանքները։
9. Սահմաններ և առևտուր (272) — Նարատիվի շրջանակում քննարկումները հիմնականում վերաբերում էին արտահանման խնդիրներին և նոր լոգիստիկ հնարավորություններին։ Շաբաթվա ընթացքում նաև հայտնի դարձավ, որ Հայաստանից Լիբանան ուղարկվող մարդասիրական օգնության բեռների տեղափոխման համար ժամանակավորապես կբացվի «Մարգարա» անցակետը։ Զուգահեռաբար Ռոսսելխոզնադզորը հայտարարեց Հայաստանից կարանտինային հսկողության ենթակա ապրանքների ներմուծման և տարանցման սահմանափակման մասին, ինչը նոր քննարկումներ առաջացրեց արտահանման և առևտրային հարաբերությունների շուրջ։
10. Եվրոպա և Հայաստան (247) — Թեմայի ակտիվությունը փոքր ինչ նվազել է, սակայն եվրոպական ինտեգրման թեման մնում է կարևոր։

2.2. Նարատիվների հատումների վերլուծություն

Այս շաբաթ նկատվել է «Ընտրություններ և ԿԸՀ», ինչպես նաև «Մրցակիցների վարկաբեկում» նարատիվների հատում։ Ընտրական գործընթացի շուրջ մեկնաբանությունները հաճախ վերածվում էին քաղաքական դերակատարների միջև մեղադրանքների և վարկաբեկման պայքարի։

«Ընտրություններ և ԿԸՀ» նարատիվը հատվում էր նաև «Զինված ուժեր» թեմայի հետ։ 35/65 ընտրատեղամասում զինծառայողների մասնակցությամբ արձանագրված դեպքը միաժամանակ քննարկվում էր թե՛ որպես ընտրական գործընթացի հնարավոր խախտում, թե՛ որպես զինված ուժերին առնչվող թեմա։ 

2.3. Հարթակների վերլուծություն

• Facebook (1563 հրապարակում) — Մնացել է հետընտրական քննարկումների և «Մրցակիցների վարկաբեկման» գլխավոր հարթակը։
• Telegram (1122 հրապարակում) — Ապահովում է լուրերի օպերատիվ հոսքը։
• YouTube (380) — Շարունակում է մնալ վերլուծությունների հիմնական հարթակ։
• TikTok (198) — Օգտագործվում է քաղաքական գործիչների կողմից կարճ հոլովակների համար։

2.4. Դերակատարների վերլուծություն

• ՀՀ մեդիա հարթակներ և լրատվամիջոցներ —  Լուրերի տարածման առավել ակտիվ խումբն է, որն ապահովել է հետընտրական լրահոսը:
• Քաղաքական գործիչներ և դերակատարներ — Շարունակում են ակտիվորեն գեներացնել վարկաբեկող նյութեր և քաղաքական հայտարարություններ սոցիալական ցանցերում:
• Անանուն և/կամ չնույնականացված տեղեկատվական կայքեր — Ակտիվ են հատկապես Telegram-ում՝ տարածելով սուր և հաճախ չստուգված տեղեկատվություն:

3. Ժամանակագրական դինամիկա

Նարատիվ	08.06	09.06	10.06	11.06	12.05	13.06	14.06	Քանակ
1. Եկեղեցի և պետություն	86	63	62	48	63	36	56	414
2. Մրցակիցների վարկաբեկում	61	68	51	27	117	39	30	393
3. Ընտրություններ և ԿԸՀ	55	53	45	39	70	43	59	364
4. Արտաքին ազդեցություն	66	61	67	41	50	45	30	360
5. Էքզիստենցիալ սպառնալիք	90	41	61	42	38	33	36	341
6. Զինված ուժեր	31	58	47	44	31	69	17	297
7. Էներգետիկա	29	51	28	63	35	71	17	294
8. Խաղաղություն և TRIPP	52	53	16	39	22	58	41	281
9. Սահմաններ և առևտուր	46	26	49	71	40	13	27	272
10. Եվրոպա և Հայաստան	97	52	47	20	21	6	4	247
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ	613	526	473	434	487	413	317	3263

4. Եզրակացություններ և բացահայտումներ

1. Ընտրությունների լեգիտիմության շարունակական վիճարկումը. «Ընտրություններ և ԿԸՀ» նարատիվի կայուն բարձր մակարդակը փաստում է, որ ընտրությունների արդյունքների հետ կապված դժգոհությունները և խախտումների մասին հաղորդումները դեռ երկար ժամանակ կձևավորեն տեղեկատվական օրակարգը։
2. Իրավական գործընթացների աճող դերակատարումը. Շաբաթվա ընթացքում հանրային ուշադրության զգալի մասը կենտրոնացած էր քրեական վարույթների, դատական հայցերի, կալանքների և ընտրությունների արդյունքների վիճարկման գործընթացների վրա, ինչն արտացոլում է քաղաքական հակասությունների տեղափոխումը նաև իրավական հարթություն։
3. Քաղաքական բևեռացման պահպանումը. Հետընտրական փուլում ևս քաղաքական դերակատարների հռետորաբանությունը շարունակում էր կառուցվել «մենք-նրանք» տրամաբանության շուրջ, ինչը նպաստում էր հասարակական բևեռացման պահպանմանը։

Մոնիտորինգն իրականացվել է «Բազմակողմանի տեղեկատվության ինստիտուտ» (MDI) տեղեկատվական ՀԿ-ի կողմից։ 

Զեկույցը մշակվել է ՀՀ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների մոնիտորինգի մեթոդաբանությանըհամապատասխան։ Տվյալների ավտոմատացված հավաքագրումն ու զեկույցի մշակումն իրականացվել են արհեստական բանականությամբ օժտված գործիքների միջոցով՝ 

• Letsdata թվային մոնիտորինգի գործիքը կիրառվել է առաջնային աղբյուրների տվյալների հավաքագրման համար, 
• իսկ Claude, NotebookLM և Gemini գործիքները՝ զեկույցի գեներացման համար։ 

Վերլուծությունը հիմնված է նախապես ընտրված 250 աղբյուրների (նույնն է՝ դերակատարներ) ցուցակի վրա։ Գործընթացն ուղեկցվել է մասնագիտական վերահսկողությամբ՝ մոնիտորինգի մասնագետի և տվյալների հավաքագրման մասնագետի մասնակցությամբ՝ հավաստիության երաշխավորման նպատակով։