ՀՀ տեղեկատվական միջավայրը և նարատիվների դինամիկան — հունիսի 15 — հունիսի 21

 Մոնիտորինգի վերլուծական զեկույց

1. Համատեքստ

2026 թվականի հունիսի երրորդ շաբաթը (հունիսի 15-21) բնութագրվեց հետընտրական գործընթացների, ընտրությունների արդյունքների լեգիտիմության և արտաքին ազդեցությունների շուրջ ակտիվ քննարկումներով։ Շաբաթվա ընթացքում դիտարկվել է 3105 հրապարակում։ Առավել ակտիվ էր «Արտաքին ազդեցություն» նարատիվը, որտեղ շրջանառվում էին արտաքին դերակատարների՝ Հայաստանի ներքաղաքական և անվտանգային գործընթացների վրա ազդեցության վերաբերյալ պնդումներ։ Զուգահեռաբար պահպանվում էին ընտրությունների արդյունքների վիճարկման, ընտրակաշառքների, ընդդիմադիր գործիչների նկատմամբ իրավական գործընթացների և քաղաքական մրցակիցների փոխադարձ մեղադրանքների շուրջ քննարկումները։ Այս ամենի հետևանքով հիմնական նարատիվներն ու քաղաքական բևեռացվածությունը շարունակում էին մնալ տեղեկատվական դաշտի առանցքում։

2. Ամփոփ վիճակագրություն

2.1. Նարատիվների և դրանց հաճախականության վերլուծություն

Շաբաթվա հիմնական միտումները և նարատիվները՝

1. Արտաքին ազդեցություն (365 հրապարակում) - Այս շաբաթ ամենաշատ հրապարակումները գրանցվել են «Արտաքին ազդեցություն» նարատիվի շրջանակում։ Տարածվում էին Նիկոլ Փաշինյանի պնդումները, թե ընտրակաշառքը բաժանվել է արտաքին/օտարերկրյա ուժերի աջակցությամբ, որոնք շահագրգռված են տարածաշրջանում նոր պատերազմի և ապակայունացման սցենարներով։ Այս համատեքստում նա Դիլիջանում Արմեն Գրիգորյանի և Հիքմեթ Հաջիևի հանդիպումը ներկայացրել էր որպես պատերազմի սպառնալիքը կառավարելուն ուղղված քայլ՝ ակնարկելով հնարավոր արտաքին դավադրությունների առկայությունը։ Նարատիվի շրջանակում տեղ էին գտել նաև հայ-ռուսական հարաբերություններին վերաբերող հրապարակումները։ Մասնավորապես, տարածվում էին հրապարակումներ այն մասին, որ Ռուսաստանը բողոքի նոտա է հղել Հայաստանին Գյումրիում խորհրդային հուշարձանի պղծման դեպքի կապակցությամբ, իսկ ՌԴ ԱԳՆ ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան հայտարարել էր, թե Հայաստանի իշխանություններին մոտ կանգնած լրատվամիջոցները փորձում են այդ միջադեպի համար մեղադրել Ռուսաստանին։

2. Մրցակիցների վարկաբեկում (330 հրապարակում) - Թեև ընտրական գործընթացն ավարտվել է, քաղաքական մրցակիցների նկատմամբ մեղադրանքների, փոխադարձ թիրախավորման և վարկաբեկման հայտարարությունների տարածումը շարունակում էր մնալ ակտիվ։ Տեղեկատվական հոսքում լայնորեն տարածվում էին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունները, որոնցում նա պնդում էր, որ Ռոբերտ Քոչարյանը արտաքին հովանավորների պատճառով պատասխանատվության չի ենթարկվել, Գագիկ Ծառուկյանը չի վերադարձրել իր կողմից «թալանածը», իսկ Սամվել Կարապետյանը, նրա խոսքով, շարունակել է մանկապարտեզներից և դպրոցներից էլեկտրաէներգիա գողանալ։

3. Ընտրություններ և ԿԸՀ (329 հրապարակում) - Շարունակվում էին հետընտրական զարգացումների, ընտրությունների արդյունքների լեգիտիմության և ընտրախախտումների վերաբերյալ քննարկումները։ Տեղեկատվական հոսքում ակտիվորեն տարածվում էին հրապարակումներ Սահմանադրական դատարան ներկայացված դիմումների մասին, որոնցով մի շարք քաղաքական ուժեր վիճարկում էին հունիսի 7-ի ընտրությունների արդյունքները։ Նարատիվի շրջանակում նշանակալի տեղ էին զբաղեցնում ընտրակաշառքի և իրավապահ մարմինների գործողությունների մասին հրապարակումները․ «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքի մի շարք թեկնածուներ կալանավորվեցին կամ հայտարարվեցին հետախուզման մեջ, իսկ դատախազությունը ԿԸՀ-ին միջնորդություններ ներկայացրեց Ռոբերտ Քոչարյանի և «Հայաստան» դաշինքի մի շարք թեկնածուների նկատմամբ քրեական հետապնդում սկսելու վերաբերյալ։ Քննարկվում էին նաև ՔՊ-ի առաջարկած ընտրական օրենսդրության փոփոխությունները, ինչպես նաև Սամվել Կարապետյանի հայտարարած հետընտրական ընդդիմադիր կոալիցիա ձևավորելու նախաձեռնությունը։

Մյուս յոթ նարատիվների վերլուծությունը՝

4. Եկեղեցի և պետություն (324 հրապարակում) - Բագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանի շուրջ զարգացումների համատեքստում տարածվում էին հրապարակումներ նրա տնային կալանքը երեք ամսով երկարաձգելու, ինչպես նաև նույն վարույթով անցնող Կարո Օկումուշյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վարչական հսկողությամբ և բացակայելու արգելքով փոխարինելու վերաբերյալ։
6. Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ (316) - Քննարկվում էին բնապահպանական վերահսկողության և խոշոր տնտեսվարողների գործունեության հետ կապված հարցեր։ Տեղեկատվական հոսքում տարածվում էին հրապարակումներ Կապանում հորդառատ անձրևներից հետո Կավարտի հանքավայրի տարածքից դեղնավուն ջրերի հոսքի դեպքի վերաբերյալ։ Միաժամանակ անդրադարձ էր կատարվում «Արարատցեմենտ» ընկերությանը վերաբերող դատախազական վարույթին։

7. Զինված ուժեր (313) - Նարատիվի շրջանակում հիմնականում շրջանառվում էր հունիսի 17-25-ը Հայաստանում անցկացվելիք «Արծիվ գործընկեր-2026» միջազգային խաղաղապահ զորավարժությունը։ 

8. Էքզիստենցիալ սպառնալիք (305) -  Հետընտրական շրջանում ընդդիմադիր քաղաքական ուժերը շարունակվում էին ներկայացվել որպես Հայաստանի ինքնիշխանությանը և անկախությանը սպառնացող դերակատարներ։

9. Խաղաղություն և TRIPP (288) - Շաբաթվա ընթացքում շարունակվում էին խաղաղության գործընթացի և Հայաստան-Ադրբեջան հարաբերությունների շուրջ քննարկումները։ Տարածվում էին հրապարակումներ Ռուբեն Վարդանյանի կնոջ՝ Վերոնիկա Զոնաբենդի նախաձեռնության վերաբերյալ, որով նախատեսվում է կազմակերպել կանանց միջազգային մարդասիրական պատվիրակության այց Բաքու՝ Ադրբեջանում պահվող հայ բանտարկյալներին տեսակցելու նպատակով։ Միաժամանակ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով Հայաստանի քաղաքացիները վերահաստատել են իրենց աջակցությունը խաղաղության օրակարգին։ Տեղեկատվական հոսքում անդրադարձ էր կատարվում նաև Բաքվում Արցախի նախկին ռազմաքաղաքական ղեկավարության դատավարության հերթական նիստին, ինչպես նաև Նախիջևանում անցկացված «Վերադարձ Արևմտյան Ադրբեջան» համաժողովին, որի ընթացքում կրկին առաջ էին մղվում «Արևմտյան Ադրբեջանի» վերաբերյալ թեզերը։

10. Սահմաններ և առևտուր (284) - Շարունակվում էին քննարկումները Հայաստանի արտաքին առևտրի և արտահանման խնդիրների շուրջ։ Տեղեկատվական դաշտում անդրադարձ էր կատարվում Ռուսաստանի կողմից հայկական սննդամթերքի որոշ տեսակների ներմուծման սահմանափակումներին, որոնց վերաբերյալ «Ռոսսելխոզնադզոր»-ի ղեկավար Սերգեյ Դանկվերտը հայտարարել էր, որ դրանք պայմանավորված են արձանագրված խախտումներով և քաղաքական բնույթ չեն կրում։ Միաժամանակ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը նշել էր, որ Հայաստանը չի ձգտում ռուսական շուկան փոխարինել եվրոպականով, այլ նպատակ ունի ընդլայնել արտահանման աշխարհագրությունը՝ զարգացնելով նաև եվրոպական, մերձավորարևելյան և ասիական ուղղությունները՝ պահպանելով Ռուսաստանի շուկայի կարևորությունը։ Նարատիվի շրջանակում տարածվում էին նաև Սամվել Կարապետյանի հայտարարությունները արտահանման խնդիրների լուծման համար Ռուսաստանի հետ աշխատանքներ նախաձեռնելու վերաբերյալ, ինչպես նաև հրապարակումներ Ադրբեջանի տարածքով Հայաստան ռուսական ցորենի մատակարարումների մասին։

11. Եվրոպա և Հայաստան (251) - Տարածվում էին հրապարակումներ ԵՄ ընդլայնման հարցերով հանձնակատար Մարթա Կոսի՝ Հայաստան նախատեսվող այցի և ԵՄ-ի կողմից Հայաստանին տրամադրվող 34 միլիոն եվրոյի աջակցության մասին՝ Ռուսաստանի առևտրային սահմանափակումների ազդեցությունը մեղմելու նպատակով։

2.2. Նարատիվների հատումների վերլուծություն

Այս շաբաթ առավել տեսանելի էր «Արտաքին ազդեցություն» և «Ընտրություններ և ԿԸՀ» նարատիվների հատումը։ Ընտրությունների արդյունքների վիճարկման, ընտրակաշառքի և իրավապահ գործողությունների վերաբերյալ քննարկումները հաճախ ներկայացվում էին արտաքին դերակատարների ազդեցության համատեքստում։ Մասնավորապես, ընտրակաշառքի թեման որոշ հրապարակումներում կապվում էր արտաքին ուժերի կողմից տարածաշրջանում ապակայունացում և պատերազմի սպառնալիք ստեղծելու փորձերի հետ, ինչի հետևանքով ներքաղաքական գործընթացները ներկայացվում էին նաև որպես արտաքին ազդեցության դրսևորում։

2.3. Հարթակների վերլուծություն

• Facebook (1024 հրապարակում) - Պահպանում է իր դիրքը որպես քաղաքական քննարկումների հիմնական հարթակ:
• Telegram (767 հրապարակում) - Ապահովում է անվտանգային և սահմանային թեմաներով օպերատիվ լրահոսը։
• YouTube (245) - Օգտագործվում է վերլուծական հաղորդումների համար:
• TikTok (220) - Բովանդակության զգալի մասը վերաբերում էր արտաքին ազդեցությունների և դրանց հնարավոր հետևանքներին։

2.4. Դերակատարների վերլուծություն

• ՀՀ մեդիա հարթակներ և լրատվամիջոցներ - Ամենաակտիվ խումբն է, որն ապահովում է հանրային դիսկուրսի հիմնական հոսքերը:
• Քաղաքական գործիչներ և դերակատարներ - Օգտագործում են սոցիալական ցանցերը սեփական օրակարգն առաջ մղելու և հակառակորդներին հակադարձելու համար:
• Անանուն և/կամ չնույնականացված կայքեր - Ակտիվորեն գործում են Telegram-ում՝ տարածելով առավելապես տագնապային լուրեր։

3. Ժամանակագրական դինամիկա

4. Եզրակացություններ

1. Տեղեկատվական դաշտում շարունակել են գերակշռել ընտրությունների արդյունքների լեգիտիմության, իրավապահ մարմինների գործողությունների և քաղաքական պատասխանատվության շուրջ քննարկումները, ինչը պահպանել է քաղաքական բևեռացվածության բարձր մակարդակը։
2. Հունիսի 18-ին գրանցված «Արտաքին ազդեցություն» նարատիվի պիկը (67 նյութ) վկայում է, որ օտարերկրյա շահերի սպասարկման մասին մեղադրանքները շարունակում են մնալ քաղաքական պայքարի կարևոր գործիք՝ օգտագործվելով հակառակ կողմի լեգիտիմությունը թուլացնելու համար։
3. Քաղաքական մրցակցությունը շարունակում է ներկայացվել ոչ միայն իշխանություն-ընդդիմություն հակադրության, այլև պետականության, ինքնիշխանության և անվտանգության պահպանման համատեքստում, ինչի հետևանքով ներքաղաքական թեմաները հաճախ ձեռք են բերում անվտանգային և գոյաբանական բնույթ։

–

Մոնիտորինգն իրականացվել է «Բազմակողմանի տեղեկատվության ինստիտուտ» (MDI) տեղեկատվական ՀԿ-ի կողմից։ 

Զեկույցը մշակվել է ՀՀ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների մոնիտորինգի մեթոդաբանությանըհամապատասխան։ Տվյալների ավտոմատացված հավաքագրումն ու զեկույցի մշակումն իրականացվել են արհեստական բանականությամբ օժտված գործիքների միջոցով՝ 

• Letsdata թվային մոնիտորինգի գործիքը կիրառվել է առաջնային աղբյուրների տվյալների հավաքագրման համար, 
• իսկ Claude, NotebookLM և Gemini գործիքները՝ զեկույցի գեներացման համար։ 

Վերլուծությունը հիմնված է նախապես ընտրված 250 աղբյուրների (նույնն է՝ դերակատարներ) ցուցակի վրա։ Գործընթացն ուղեկցվել է մասնագիտական վերահսկողությամբ՝ մոնիտորինգի մասնագետի և տվյալների հավաքագրման մասնագետի մասնակցությամբ՝ հավաստիության երաշխավորման նպատակով։