ՀՀ տեղեկատվական միջավայրը և նարատիվների դինամիկան — փետրվարի 9-15

Մոնիտորինգի վերլուծական զեկույց

1. Համատեքստ

2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին Հայաստանի տեղեկատվական միջավայրը բնութագրվում է բարձր բևեռացվածությամբ և հիբրիդային սպառնալիքների աճով։ Փետրվարի 9-15-ն ընկած  ժամանակահատվածում հիմնական միտումը քաղաքական մրցակիցների թիրախավորումն է և պետական ինստիտուտների նկատմամբ վստահության հետևողական նվազեցումը։ Նարատիվների շրջանառության օրինաչափությունները սերտորեն փոխկապակցված են արտաքին քաղաքական զարգացումների, մասնավորապես՝ «Թրամփի ուղու» (TRIPP) և սահմանային անվտանգության հարցերի հետ։

Կանխատեսվում է, որ ընտրությունների մոտեցմանը զուգահեռ՝ «էքզիստենցիալ սպառնալիքի» և «օտարերկրյա ազդեցության» թեմաները կդառնան տեղեկատվական հոսքերի հիմնական շարժիչ ուժը։

Ամփոփ վիճակագրություն

Նարատիվ (ըստ նվազման կարգի)	Գլխավոր դերակատարների խումբ	Facebook	Telegram	YouTube	TikTok	Ընդհանուր
1.Մրցակիցների վարկաբեկում	ՀՀ մեդիա հարթակներ	87	86	139	26	338
2. Սահմաններ և առևտուր	ՀՀ մեդիա հարթակներ	39	92	156	18	305
3. Զինված ուժեր	ՀՀ մեդիա հարթակներ	28	95	122	24	269
4.Ընտրություններ և ԿԸՀ	ՀՀ մեդիա հարթակներ	76	111	70	7	264
5. Եվրոպա և Հայաստան	ՀՀ մեդիա հարթակներ	35	68	144	8	255
6. Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ	ՀՀ մեդիա հարթակներ	18	75	106	20	219
7.Էքզիստենցիալ սպառնալիք	ՀՀ մեդիա հարթակներ	23	29	143	13	208
8. Եկեղեցի և պետություն	ՀՀ մեդիա հարթակներ	19	58	106	8	191
9.Խաղաղություն և TRIPP	ՀՀ մեդիա հարթակներ	42	88	10	0	140
10. Արտաքին ազդեցություն	ՀՀ մեդիա հարթակներ	14	18	59	9	100
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ		381	720	1055	133	2289

2.1. Նարատիվների և դրանց հաճախականության վերլուծություն

Շաբաթվա գլխավոր միտումը «Մրցակիցների վարկաբեկում» (նարատիվներ, որոնք փորձում են վարկաբեկել քաղաքական հակառակորդներին, մեղադրել հանցագործությունների, պետական ​​դավաճանության կամ դավադրությունների մեջ) գերիշխող դիրքում է՝ 338 նյութ։ Սա պայմանավորված է նախընտրական քարոզչության ագրեսիվ փուլով, որտեղ քաղաքական ուժերը կիրառում են «դավաճանության» և «կոռուպցիայի» փոխադարձ մեղադրանքներ։ Օրինակ՝ ընդդիմադիր գործիչների նկատմամբ կիրառվող իրավական գործողությունները ներկայացվում են որպես քաղաքական բռնաճնշումներ, ինչը միտված է կասկածի տակ դնելու ընտրական գործընթացի արդարությունը։

Երկրորդ առանցքային թեման «Սահմաններ և առևտուր» (ՀՀ սահմանների, ներմուծման-արտահանման և տնտեսական կախվածության վերաբերյալ պնդումներ) (305 նյութ) նարատիվն է, որտեղ շեշտադրվում է Հայաստանի տնտեսական կախվածությունը Ռուսաստանից և արտաքին առևտրի անկումը։ Վերլուծություններում նշվում է, որ ոսկու վերաարտահանման գործոնի չեզոքացումը հանգեցրել է ցուցանիշների 29% անկման, ինչը մեկնաբանվում է որպես տնտեսական քաղաքականության ձախողում։

«Զինված ուժեր» (ՀՀ Զինված ուժերը բացասաբար ներկայացնող կամ վարկաբեկող հաղորդագրություններ) (269 նյութ) նարատիվը շարունակում է մնալ թիրախային։ Հատկապես ակտիվ է շրջանառվել ՊՆ նախարար Սուրեն Պապիկյանի կողմից պաշտպանական ամրությունների հրապարակային ցուցադրումը և դրա քննադատությունը։ Պնդում է արվում, որ նման քարոզչական տեսանյութերը բացահայտում են ռազմական գաղտնիքները և վտանգում երկրի պաշտպանունակությունը՝ ի շահ նախընտրական PR-ի։

Մյուս 7 նարատիվների վերլուծություն.

Ընտրություններ և ԿԸՀ (ընտրական գործընթացի և Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նկատմամբ անվստահություն կամ ընտրությունների կեղծման պնդումներ) — 264 նյութ: Կենտրոնանում են ընտրակեղծիքների հնարավորության և վարչական ռեսուրսի չարաշահման վրա։ Օրինակ՝ նոյեմբերին տեղի ունեցած ընտրություններում քաղաքացիների կամքի ազատության խոչընդոտման վերաբերյալ քրեական գործերը։

Եվրոպա և Հայաստան (եվրոպական կառույցների և ԵՄ դերի վերաբերյալ նարատիվներ) — 255 նյութ: Արևմտյան ֆինանսավորումը և դիտորդական առաքելությունները ներկայացվում են որպես կանխակալ ուժեր։ ԵՄ-ի կողմից տրամադրվող 12 մլն եվրոյի աջակցությունը մեկնաբանվում է որպես միջամտություն։

Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ (էլեկտրացանցերի, էներգետիկ անվտանգության և ենթակառուցվածքների վերաբերյալ ապատեղեկատվական պնդումներ) — 219 նյութ: Շեշտվում է կախվածությունը «Ռոսատոմ»-ից և Մեծամորի ատոմակայանի անվտանգության հարցերը։

Էքզիստենցիալ սպառնալիք (պնդումներ, որոնցում որևէ քաղաքական ուժին ընտրելը ներկայացվում է որպես պետության գոյաբանական կամ ազգային անվտանգության սպառնալիք) — 208 նյութ: Նշվում է, որ Հայաստանը դիտարկվում է ոչ թե որպես ինքնիշխան պետություն, այլ որպես կառավարվող քաղաքական տարածք, որտեղ ընտրությունները ծառայում են ոչ թե իրական ընտրությանը, այլ արդեն ընդունված որոշումների ձևական հաստատմանը։

Եկեղեցի և պետություն (Հայ Առաքելական եկեղեցու և կառավարության հարաբերությունների շուրջ ձևավորվող նարատիվներ) — 191 նյութ: Գերակշռում են եկեղեցականների նկատմամբ քրեական հետապնդումների մասին լուրերը, որոնք Telegram-ում տարածվում են որպես «հարձակում ազգային արժեքների վրա»։

Խաղաղություն և TRIPP (խաղաղության գործընթացի և Թրամփի ուղու շուրջ ձևավորվող նարատիվներ) —  140 նյութ: «Թրամփի ուղին» (TRIPP) որակվում է որպես ամերիկյան նախագիծ՝ հօգուտ Ադրբեջանի և Թուրքիայի։

Արտաքին ազդեցություն (քաղաքական ուժերին կամ գործիչներին օտար ազդեցության գործակալ ներկայացնող հաղորդագրություններ) — 100 նյութ: Կիրառվում է «ազդեցության գործակալ» տերմինը՝ պիտակավորելով քաղաքական գործիչներին, ովքեր սպասարկում են «թշնամական թեզեր»։

2.2. Նարատիվների հատումների վերլուծություն

Այս շաբաթվա ընթացքում դիտարկվել են մի քանի հիմնական հատումներ։ Առաջինը «Խաղաղության գործընթացի» և «Սահմանների/առևտրի» հատումն է։ Մասնավորապես, TRIPP-ը ներկայացվում է որպես տրանզիտային միջանցքի նախագիծ, որը կապահովի Ադրբեջանի և Նախիջևանի կապը՝ շրջանցելով Ռուսաստանն ու Իրանը։

Երկրորդ կարևոր հատումը «Եկեղեցի և պետություն» ու «Արտաքին ազդեցություն» թեմաների միջև է։ Եկեղեցու դեմ ուղղված քայլերը մեկնաբանվում են որպես դրսից թելադրված օրակարգ՝ ուղղված հայկական ինքնության թուլացմանը։ Այս նարատիվը սերտորեն զուգորդվում է «թուրք-ադրբեջանական շահերի սպասարկման» մեղադրանքների հետ։

2.3. Հարթակների վերլուծություն

YouTube-ը (1055 նյութ) հիմնական հարթակն է, որտեղ տեղի են ունենում վերլուծական քննարկումները։ Telegram-ը (720) օգտագործվում է օպերատիվ լուրերի և արտահոսքերի համար։ Facebook-ում (381) գերակշռում են պաշտոնական հայտարարությունները, իսկ TikTok-ում (133)՝ էմոցիոնալ կարճ հոլովակները։

2.4. Դերակատարների վերլուծություն

1. ՀՀ մեդիա հարթակներ և լրատվամիջոցներ. Այս խումբը գեներացնում է բովանդակության առյուծի բաժինը։ Լրատվամիջոցները հաճախ հանդես են գալիս որպես քաղաքական ուժերի խոսափող՝ ապահովելով նարատիվների լայն տարածումը։

2. Անանուն և/կամ չնույնականացված տեղեկատվական կայքեր. Ակտիվորեն տարածում են ապատեղեկատվություն և «ֆեյք նյուզեր», որոնք միտված են խուճապի սերմանմանը։

3. Քաղաքական գործիչներ և դերակատարներ. Այս խումբը նարատիվների հիմնական աղբյուրն է, ում ելույթները դառնում են մեդիա հոսքերի հիմք։

3. Ժամանակային դինամիկա

Նարատիվ	Երկ.	Երք.	Չոր.	Հինգ.	Ուրբ.	Շաբ.	Կիր.	Քանակ
1.Մրցակիցների վարկաբեկում	31	61	112	72	31	22	9	338
2. Սահմաններ և առևտուր	68	72	40	39	69	12	5	305
3. Զինված ուժեր	39	37	76	51	33	24	9	269
4.Ընտրություններ և ԿԸՀ	29	14	93	44	46	22	16	264
5. Եվրոպա և Հայաստան	33	46	49	33	76	14	4	255
6.Էներգետիկա	15	70	38	39	41	12	4	219
7.Էքզիստենցիալ սպառնալիք	21	33	40	41	44	22	7	208
8. Եկեղեցի և պետություն	11	24	23	47	30	22	34	191
9.Խաղաղություն և TRIPP	36	31	27	21	11	12	2	140
10.Արտաքին ազդեցություն	9	17	34	15	12	10	3	100
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ	292	405	532	402	393	172	93	2289

4. Եզրակացություններ և բացահայտումներ

Տեղեկատվական պատերազմի սրացում. 2289 գրառումների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ տեղեկատվական դաշտը լիովին ծառայում է նախընտրական նպատակներին։ «Մրցակիցների վարկաբեկումը» դարձել է թիվ 1 օրակարգը։

Ինստիտուտների թիրախավորում. Զինված ուժերի և Եկեղեցու վարկաբեկումը կրում է համակարգված բնույթ:

Արտաքին գործոնի շահարկում. TRIPP-ը և արևմտյան ազդեցությունը օգտագործվում են որպես գործիք՝ ընտրողներին «ինքնիշխանության կորստով» վախեցնելու համար։

Դերակատարների սինխրոնացում. Լրատվամիջոցները միաժամանակ և համակարգված առաջ են մղում թիրախային նարատիվներ՝ ստեղծելով փակ տեղեկատվական միջավայր, որտեղ լսարանը ստանում է սեփական հայացքների հետ համընկնող տեղեկատվություն։

Մոնիտորինգն իրականացվել է «Բազմակողմանի տեղեկատվության ինստիտուտ» (MDI) տեղեկատվական ՀԿ-ի կողմից։

Զեկույցը մշակվել է «ՀՀ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների մոնիտորինգի մեթոդաբանությանը» ¹համապատասխան։ Տվյալների ավտոմատացված հավաքագրումն ու զեկույցի մշակումն իրականացվել են արհեստական բանականությամբ օժտված գործիքների միջոցով՝

Letsdata թվային մոնիտորինգի գործիքը կիրառվել է առաջնային աղբյուրների տվյալների հավաքագրման համար, իսկ Claude, NotebookLMև Geminiգործիքները՝ զեկույցի գեներացման համար։

Վերլուծությունը հիմնված է նախապես ընտրված 250 աղբյուրների (նույնն է՝ դերակատարներ) ցուցակի վրա։ Գործընթացն ուղեկցվել է մասնագիտական վերահսկողությամբ՝ մոնիտորինգի մասնագետի և տվյալների հավաքագրման մասնագետի մասնակցությամբ՝ հավաստիության երաշխավորման նպատակով:

1. Մոնիտորինգի մեթոդաբանություն — https://mdi.am/elections2026 ↩︎