ՀՀ տեղեկատվական միջավայրը և նարատիվների դինամիկան — մարտի 9-15

Մոնիտորինգի վերլուծական զեկույց

1. Համատեքստ

2026-ի մարտի երկրորդ շաբաթվա տեղեկատվական ֆոնը ձևավորվեց երեք հիմնական առանցքների շուրջ․ առաջինը՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Եվրոպական խորհրդարանի նախագահ Ռոբերտա Մեցոլայի հանդիպումը Ստարսբուրգում (մարտի 11), որը խթանեց «Եվրոպա-Հայաստան» հարաբերությունների շուրջ նարատիվների տարածմանը, երկրորդը՝ Գերագույն հոգևոր խորհրդի հայտարարությունը (մարտի 13), որը պատասխան էր Եվրոպական խորհրդարանում Նիկոլ Փաշինյանի մարտի 11-ի ելույթում Հայոց Եկեղեցու հասցեին հնչեցված գնահատականներին, և երրորդը՝ Ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրեն Էդիտա Գզոյանի հրաժարականի թեմայի շուրջ ծավալված քննարկումները։

Ամփոփ վիճակագրություն

Նարատիվ և նյութերի քանակ (նվազման կարգով)	Դերակատարների խումբ	Facebook	Telegram	YouTube	TikTok	Ընդհանուր
1. Մրցակիցների վարկաբեկում	ՀՀ մեդիա հարթակներ	90	82	142	24	338
2. Սահմաններ և առևտուր	ՀՀ մեդիա հարթակներ	33	105	143	14	295
3. Էքզիստենցիալ սպառնալիք	ՀՀ մեդիա հարթակներ	31	50	153	6	240
4. Ընտրություններ և ԿԸՀ	ՀՀ մեդիա հարթակներ	78	82	75	2	237
5. Եկեղեցի և պետություն	ՀՀ մեդիա հարթակներ	16	68	109	12	205
6. Զինված ուժեր	ՀՀ մեդիա հարթակներ	36	87	59	13	195
7. Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ	ՀՀ մեդիա հարթակներ	26	83	74	8	191
8. Եվրոպա և Հայաստան	ՀՀ մեդիա հարթակներ	30	49	85	4	168
9. Խաղաղություն և TRIPP	ՀՀ մեդիա հարթակներ	33	57	37	9	136
10. Արտաքին ազդեցություն	ՀՀ մեդիա հարթակներ	15	47	29	5	96
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ		388	710	906	97	2101

2.1. Նարատիվների և դրանց հաճախականության վերլուծություն

Շաբաթվա հիմնական միտումները և նարատիվները՝

Մրցակիցների վարկաբեկում (338 հրապարակում)․ այս նարատիվը հանդիսանում է տեղեկատվական դաշտի «ողնաշարը»՝ ծառայելով որպես քաղաքական հակառակորդներին թիրախավորելու հիմնական գործիք։ Ակտիվ քննարկվեց Ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրեն Էդիտա Գզոյանի հրաժարականի թեման։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ նա չի կարող հանդես գալ Կառավարության վարած արտաքին քաղաքականությանը հակասող գործողություններով՝ նկատի ունենալով ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի այցի ընթացքում արցախյան հիմնահարցին վերաբերող գիրք նվիրելու դրվագը։ Ընդդիմադիր շրջանակները պնդում էին, որ դա իշխանությունների կողմից ազգային և պատմական հարցերի շուրջ «զիջողական քաղաքականության» օրինակ է։ Փաշինյանը ներկայացվեց որպես «Հայաստանի Աբդուլհամիդիկ» և պետության չգոյության խորհրդանիշ։

Սահմաններ և առևտուր (295) և Խաղաղություն և TRIPP (136)․ Հայաստանյան տեղեկատվական դաշտում շրջանառվեց Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հայտարարությունը Բաքվի 13-րդ գլոբալ ֆորումում, ըստ որի՝ Հայաստանի հետ խաղաղության պայմաններում հնարավոր է համագործակցել «Միջին միջանցքի» նոր ճյուղի ստեղծման ուղղությամբ։ Ուշադրության արժանացավ այն, որ Հայաստանի տարածքով անցնող ճանապարհի վերաբերյալ նա կիրառեց «Միջին միջանցքի նոր ճյուղ» ձևակերպումը՝ խուսափելով «Զանգեզուրի միջանցք» տերմինից։

Էքզիստենցիալ սպառնալիք (240 հրապարակում)․ մարտի 13-ին ներկայացված այլընտրանքային անվտանգության ռազմավարությունը այս նարատիվի օրինակն է, որտեղ ներկայիս վիճակը որակվում է որպես «ստրատեգիական անկարողություն»:

Մյուս 7 նարատիվների վերլուծություն.

Ընտրություններ և ԿԸՀ (237)․ նարատիվը կենտրոնացած է ընտրական գործընթացի նկատմամբ անվստահություն սերմանելու վրա: ԿԸՀ-ի նոր չափանիշներ սահմանեց և հայտատարարեց, որ սպասվող ընտրություններում ամենամեծ ռիսկը կեղծիքն է, որը նաև միտված է ընտրական համակարգի նկատմամբ անվստահություն ձևավորելուն։

Եկեղեցի և պետություն (205), արտաքին ազդեցություն (96)․ մարտի 11-ին Եվրոպական խորհրդարանում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ելույթում հնչեցված այն թեզը, ըստ որի որոշ հոգևորականներ իրենք իրենց դարձրել են «օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների» համար խոցելի, դարձավ այս նարատիվի գործնական կիրառման օրինակներից մեկը։ Դրան հաջորդած մարտի 13-ի Գերագույն հոգևոր խորհրդի հայտարարությունը դարձավ շաբաթվա ամենաազդեցիկ հրապարակումներից մեկը։ Հայտարարությունում դատապարտվում էին իշխանությունների կողմից շրջանառվող «հակաեկեղեցական թեզերը» և եկեղեցու նկատմամբ իրականացվող «հալածանքները», ինչը տեղեկատվական դաշտում ձևավորեց լուրջ լարվածություն հոգևոր և աշխարհիկ դերակատարների միջև։

Զինված ուժեր (195)․ անդրադարձ եղավ Կապանում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությանը, ըստ որի՝ նախատեսվում է հրապարակայնորեն ցուցադրել Հայաստանի զինված ուժերի նոր ձեռքբերված սպառազինությունը։ Նա ընդգծեց, որ ցուցադրվելու է հիմնականում 2022-ից հետո ձեռք բերված տեխնիկան՝ շեշտելով, որ այն ներկայացվելու է խաղաղության համատեքստում և չի ընկալվելու որպես ագրեսիայի ցուցադրում հարևանների նկատմամբ։

Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ (191)․ որպես տարածաշրջանային տնտեսական կապերի աստիճանական ակտիվացման ազդակ նկատվեց այն, որ Երևանն ու Անկարան քննարկել են էներգետիկ համագործակցության հնարավորությունները։ Միաժամանակ էներգետիկ օրակարգում ուշադրության արժանացավ նաև Փարիզում մեկնարկած Միջուկային էներգիայի երկրորդ գագաթնաժողովը, որտեղ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ Հայաստանը որոշում է կայացրել փոքր մոդուլային ռեակտորի (SMR) տեխնոլոգիայի կիրառման վերաբերյալ։

Եվրոպա և Հայաստան (168)․ «Եվրոպա և Հայաստան. դաշնակիցներ, գործընկերներ, բարեկամներ». Եվրոպական խորհրդարանի նախագահ Ռոբերտա Մեցոլան X-ում կատարած գրառումն օգտագործվեց իշխանամետ մեդիայի կողմից՝ որպես եվրոպական աջակցության ապացույց, մինչդեռ ընդդիմադիր կողմը դա որակեց որպես միայն «ժողովրդավարության իմիտացիայի» աջակցություն:

2.2. Նարատիվների հատումների վերլուծություն

Այս շաբաթվա հիմնական թեմատիկ հատումը ձևավորվեց «Եկեղեցի և պետություն» և «Արտաքին ազդեցություն» թեմաների շուրջ։ Վարչապետի հայտարարություն Եվրախորհրդարանում՝ եկեղեցու որոշ ներկայացուցիչների՝ «օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների համար խոցելի» դառնալու մասին, շաբաթվա ամենաքննարկվող թեզերից էր:

2.3. Հարթակների վերլուծություն

Մոնիտորինգի ընթացքում YouTube-ում (906 հրապարակում) առավել հաճախ արձանագրվել են «Էքզիստենցիալ սպառնալիքի» և «Սահմանների» թեմաներով ծավալուն քննարկումներ և հարցազրույցներ։ Telegram-ում (710) առավել հաճախ նկատվել են «Եկեղեցի և պետություն» և «Զինված ուժեր» նարատիվներին վերաբերող նյութեր։ Facebook-ում (388) գերակշռել են «Մրցակիցների վարկաբեկման» և «Ընտրությունների» թեմաներով հրապարակումները։

3. Ժամանակային դինամիկա

Նարատիվ	09.03	10.03	11.03	12.03	13.03	14.03	Ընդհանուր
1. Մրցակիցների վարկաբեկում	50	58	81	56	54	39	338
2. Սահմաններ և առևտուր	44	38	62	59	64	28	295
3. Էքզիստենցիալ սպառնալիք	28	38	26	46	80	22	240
4. Ընտրություններ և ԿԸՀ	16	45	96	20	39	21	237
5. Եկեղեցի և պետություն	33	27	32	39	62	12	205
6. Զինված ուժեր	12	72	36	26	30	19	195
7. Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ	14	44	37	34	36	26	191
8. Եվրոպա և Հայաստան	4	7	69	43	37	8	168
9. Խաղաղություն և TRIPP	6	3	44	26	40	17	136
10. Արտաքին ազդեցություն	6	45	18	10	11	6	96
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ	213	377	501	359	453	198	2101

4. Եզրակացություններ և բացահայտումներ

«Մրցակիցների վարկաբեկման» նարատիվը մնաց տեղեկատվական դաշտի ամենաակտիվ ուղղությունը՝ ձևավորելով քաղաքական պայքարի հիմնական շրջանակը։ Ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրեն Էդիտա Գզոյանի հրաժարականի շուրջ քննարկումները դարձան այդ դիսկուրսի կարևոր դրվագներից մեկը․

Եկեղեցի-իշխանություն հարաբերությունների սրացում. Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ Եվրոպական խորհրդարանում հնչեցրած հայտարարությունները եկեղեցու որոշ ներկայացուցիչների վերաբերյալ և դրանց հաջորդած Գերագույն հոգևոր խորհրդի արձագանքը ձևավորեցին շաբաթվա ամենակոնֆլիկտային դիսկուրսներից մեկը։ Այս թեման տեղեկատվական դաշտում հաճախ կապվում էր նաև «արտաքին ազդեցության» նարատիվի հետ։

Անվտանգության օրակարգի ակտիվացում. Ընդդիմադիր դաշտը «Էքզիստենցիալ սպառնալիքի» նարատիվը հիմնավորում է փորձագիտական ռազմավարություններով:

Մոնիտորինգն իրականացվել է «Բազմակողմանի տեղեկատվության ինստիտուտ» (MDI) տեղեկատվական ՀԿ-ի կողմից։

Զեկույցը մշակվել է «ՀՀ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների մոնիտորինգի մեթոդաբանությանը» ¹համապատասխան։ Տվյալների ավտոմատացված հավաքագրումն ու զեկույցի մշակումն իրականացվել են արհեստական բանականությամբ օժտված գործիքների միջոցով՝

Letsdataթվային մոնիտորինգի գործիքը կիրառվել է առաջնային աղբյուրների տվյալների հավաքագրման համար, իսկ Claude, NotebookLM և Gemini գործիքները՝ զեկույցի գեներացման համար։

Վերլուծությունը հիմնված է նախապես ընտրված 250 աղբյուրների (նույնն է՝ դերակատարներ) ցուցակի վրա։ Գործընթացն ուղեկցվել է մասնագիտական վերահսկողությամբ՝ մոնիտորինգի մասնագետի և տվյալների հավաքագրման մասնագետի մասնակցությամբ՝ հավաստիության երաշխավորման նպատակով:

1. Մոնիտորինգի մեթոդաբանություն — https://staging.mdi.am/elections2026 ↩︎